Markaziy simmetrik shakllar
Agar shakl O nuqtaga nisbatan akslantirilganda yana o‘zining ustiga tushsa, u markaziy simmetrik shakl, O esa uning simmetriya markazi deyiladi. Aylana o‘z markaziga nisbatan markaziy simmetrik, chunki har bir diametrning ikki uchi markazga nisbatan simmetrik. Uchburchakda bunday markaz yo‘q. Teorema: parallelogramm uchun simmetriya markazi — diagonallar kesishgan nuqta; demak to‘g‘ri to‘rtburchak, romb va kvadrat ham markaziy simmetrik. Ikki parallel to‘g‘ri chiziqdan iborat shaklning markazlari cheksiz ko‘p: ularning hammasi bu chiziqlar o‘rtasidan o‘tgan parallel to‘g‘ri chiziqda yotadi.
Parallelogramm shaklidagi plitka yarim aylantirilganda aynan o‘z joyiga tushadi, chunki diagonallarining kesishish nuqtasi uning simmetriya markazi. Shuning uchun plitkani 180° ga burib qo‘ysak ham u joyiga mos keladi.
Plitka teruvchi ikki xil yo‘nalishda ham joylashadigan plitkalarni tanlaydi, bosmaxona dizayneri aylantirilganda ham o‘qiladigan belgilarni yaratadi, qadoqlovchi buyumlarni zich joylaydi.
Qog‘ozga 0, 1, 6, 8, 9 raqamlarini oddiy bosma shaklda yozing. Varaqni 180° ga burganda qaysilari o‘zgarmay ko‘rinadi? Markaziy simmetrik raqamlar qanday ko‘rinadi?
«Markazni top»: qog‘ozdan kesib olingan shaklni (kattalar yordamida) markaz nuqta atrofida 180° ga aylantirib, ustma-ust tushishini tekshiring.