Leykotsitlar
Leykotsitlar – yadroli, rangsiz, shaklini o‘zgartira oladigan hujayralar; 1 mm³ qonda taxminan 6–8 ming. Ular qizil ilik, limfa tugunlari va boshqa organlarda hosil bo‘ladi. I.I. Mechnikov fagotsitozni – leykotsitlarning mikroblarni yutib hazm qilishini – kashf etgan. Zirapcha kirgan joyda qizarish, shish, yiring leykotsitlar kurashining belgisi. Immunitet – organizmning kasallik qo‘zg‘atuvchilariga berilmaslik xususiyati; limfotsitlar antitelo ishlab chiqaradi. Immunitet tug‘ma (irsiy, tug‘ilishdan bor himoya) yoki orttirilgan bo‘ladi: kasallikdan keyin yoki emlashdan keyin; chaqaloq onadan ham antitelolar oladi, lekin bu himoya vaqtinchalik. Emlashda organizmga kasallik qo‘zg‘atuvchisining kuchsizlantirilgan, o‘ldirilgan yoki zararsiz bo‘lagi kiritilib, immun xotira hosil qilinadi, kasallikning o‘zi yuqmaydi; emlash jadvalini shifokorlar belgilaydi va u O‘zbekistonda bepul. Tayyor antitelo (zardob) kasallik paytida shifokor tomonidan beriladi. OIV – immun hujayralarni zararlaydigan virus; u qon va boshqa suyuqliklar orqali yuqadi (steril bo‘lmagan asboblar, ona-bola), oddiy muloqot, teginish, umumiy ovqat, qo‘l berib ko‘rishish orqali yuqmaydi. Hozir zamonaviy davolash virusni nazorat qilib, uzoq va sog‘lom hayot kechirishga imkon beradi; testdan o‘tish va shifokor nazorati muhim.
Yangi tug‘ilgan chaqaloq dastlabki oylarda onasidan olgan antitanachalar bilan himoyalanadi. Bu himoya vaqtinchalik, shuning uchun poliklinikada emlash jadvali erta boshlanadi.
Hamshira emlashni o‘tkazadi, tadqiqotchi yangi emlarni sinaydi, o‘qituvchi sinfda hurmat va mehribonlikni o‘rgatadi.
Qo‘lingizni sovun bilan qisqa qo‘shiq aytib bo‘lguncha yuving, har bir barmoq orasi va tirnoq tagiga e’tibor bering.
| OIV yuqadi | OIV yuqmaydi |
|---|---|
| qon va boshqa suyuqliklar, steril bo‘lmagan asboblar, ona-bola | oddiy muloqot, teginish, umumiy ovqat, qo‘l berib ko‘rishish |
«Emlash haqida to‘g‘ri/noto‘g‘ri» o‘yini: 6 ta fikr yozing (masalan, emlash organizmga immun xotira beradi – to‘g‘ri), sinfdoshingiz javob bersin. Ishonchli manba: poliklinika shifokori.