☰ Mundarija · Texnologiya

Go‘sht, baliq va qiymali taomlar

Darslar 35–37 · 3 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
37

Elektr go‘sht qiymalagich va kotlet tayyorlash

Darslik: 119–123-betlar
MaqsadElektr go‘sht qiymalagichning tuzilishini, undan xavfsiz foydalanishni va go‘shtdan hamda baliqdan kotlet tayyorlash tartibini bilish.
Yangi so‘zlar
go‘sht qiymalagich · meat minceritargich · pusher (tamper)nasadka · attachmentkotlet · cutlet
Tushuntirish

Pazandachilikda ishlatiladigan jihozlar bir necha guruhga bo‘linadi: pishirish va isitish (plita, duxovka, elektr tova, mikroto‘lqinli pech), mexanik ishlov berish (go‘sht qiymalagich, sabzavot tozalagich), nomexanik ishlov (taxtacha, pichoq, idishlar) va dasturxon jihozlari. Elektr go‘sht qiymalagich mehnatni yengillashtiradi va vaqtni tejaydi: 1 kg go‘shtni 5–7 daqiqada qiymalaydi. Nasadkalar bilan uni sabzavot va meva to‘g‘raydigan asbobga aylantirish mumkin. Qiymalagichning quvvati 200–600 Vt. Xavfsizlik qoidalari: faqat plastik itargich bilan suring, barmoq yoki qoshiq tiqmang; mahsulotsiz (bo‘sh) ishlatmang va yo‘riqnomada ko‘rsatilganidan uzoq uzluksiz ishlatmang; tarmoqdan uzmasdan tozalamang yoki qismlarini ajratmang; sim izolyatsiyasini tekshiring; ho‘l qo‘l bilan tegmang; ishlatgach nasadkalarni iliq suvda yuvib, quruq joyda saqlang. Qiymalagich bilan faqat kattalar yordami va nazorati ostida ishlanadi. Go‘shtdan kotlet: go‘sht va piyoz qiymalanadi, suvda ivitilgan non, tuxum, tuz qo‘shiladi; massa yana bir marta qiymalagichdan o‘tkaziladi va urib pishitiladi, shunda qovurilganda yorilmaydi. Kotlet shakllanib, non talqoniga bulanadi, o‘rtacha olovda ikki tomoni qizartirilib, duxovka yoki qozonda dimlab yetiltiriladi. Baliq kotleti ham shu usulda tayyorlanadi, faqat massaga baliq fileti va piyoz solinadi. Qovurishni kattalar bajaradi, chunki yog‘ sachraydi: qopqoq va uzun dastali kurakcha ishlating, suv tegsa yog‘ otilib ketadi. Non, tuxum, sut, baliq yoki sarimsoqqa allergiya haqida oldindan so‘rang.

Namunalar
400 g massadan 4 ta teng kotlet: har biri 400 : 4 = 100 g.
Kotlet massasi urib pishitiladi: havo chiqib ketadi, qovurilganda bo‘laklar yorilib ketmaydi.
Sinfda faoliyat

Kotlet rejasi: o‘qituvchi 1 kg go‘shtga 200 g non, 2 tuxum, 2 piyoz, 10 g tuz bilan retsept beradi; guruhlar 500 g go‘sht uchun masalliqlarni hisoblab, jadvalga yozadi. Qiymalagich va plita bilan faqat kattalar ishlaydi.

Mashq
1
Qiymalagichda mahsulotni nima bilan suramiz?
2
Qiymalagichni tozalashdan oldin nima qilinadi?
3
1 kg go‘shtga 10 g tuz; 600 g go‘shtga necha g tuz? (10 × 6 : 10)
4
Nega kotlet massasi urib pishitiladi?