☰ Mundarija · Texnologiya

Ro‘zg‘orshunoslik asoslari

Darslar 67–68 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
67

Iste’moldan chiqqan buyumlardan bolalar kiyimi tikish

Darslik: 223–227-betlar
MaqsadIste’moldan chiqqan buyumlardan bolalar kiyimi andozasini tayyorlash va tikish tartibini bilish.
Yangi so‘zlar
iste’moldan chiqqan buyum · used (second-hand) garmentso‘kish · unpickingandozani kattalashtirish · enlarging a patternkombinatsiyalash · combining
Tushuntirish

Kichkina tikish ko‘nikmasi bo‘lgan odam ham kiyilmay qolgan yoki modadan chiqqan kattalar kiyimidan bolalar uchun yangi buyum tayyorlay oladi: masalan, keng ko‘ylak yoki ko‘ynakdan bola ko‘ylagi yoki bluzkasi, eskirgan shimdan yubka yoki kalta shim, pidjakdan yengil kurtka chiqishi mumkin. Asosiy qoida: yangi kiyimning har bir detali eski buyumning butun, yaxshi saqlangan bo‘lagiga sig‘ishi kerak. Shuning uchun ko‘pincha mayda detalli, bir necha bo‘lakdan iborat fasonlar tanlanadi – katta yaxlit detal eski bo‘laklardan chiqmasligi mumkin. Agar buyumning o‘ng tomoni o‘z ko‘rinishini yo‘qotgan bo‘lsa, ters tomonini o‘ng qilib olish mumkin. Ish tartibi: 1) buyum choklari ehtiyotkorlik bilan so‘kiladi, iplardan tozalanadi, yaxshilab yuviladi va dazmollanadi; 2) dazmollangan bo‘laklarga bolalar kiyimi andozasi qo‘yilib bichiladi; 3) asosiy gazlama yetmasa, rangi va fakturasiga mos yordamchi gazlama ishlatiladi (kombinatsiyalangan buyum); yordamchi gazlama yangi bo‘lsa, bichishdan oldin yuvib dazmollanadi (kirishmasligi uchun); 4) avval kiyim modeli chiziladi, so‘ng andoza tayyorlanadi. Andozani kattalashtirish: asl nusxa ustiga teng kvadratlar (kataklar) chiziladi; toza qog‘ozga mos to‘rtburchak chizilib, xuddi shuncha katakka bo‘linadi; asosiy nuqtalar kataklar bo‘yicha ko‘chiriladi va ravon chiziq bilan birlashtiriladi; yon tomonlarga raqam qo‘yiladi. Tikilgach iplar tozalanadi, dazmollanadi, izma ochilib, tugma qadaladi. Xavfsizlik: so‘kish uchun maxsus ochqichdan yoki uchi o‘tkir qaychidan faqat o‘qituvchi ko‘rsatganidek, ish gazlamani stolga qo‘yib, bilakni o‘zingizga qaratmasdan foydalaning; ishlatilgan kiyim gigiyena uchun yaxshilab yuviladi va dazmollanadi; kichik bolalar kiyimida bo‘yin atrofida shnur, uzun ip yoki bo‘shashgan kichik tugma, munchoq bo‘lmasin – bola yutib yuborishi yoki bo‘g‘ilishi mumkin, tugmalarni qo‘shimcha chok bilan mahkamlang; dazmol va mashinada o‘qituvchi nazoratida ishlang.

Namunalar
Kattalar ko‘ylagining keng orqa bo‘lagidan bola ko‘ylagining orqa detali bemalol chiqadi, chunki u ancha kichik.
Katakni kattalashtirsak, andoza ham shuncha marta kattalashadi: 1 sm katak 2 sm bo‘lsa, andoza 2 barobar katta.
Sinfda faoliyat

Qayta ishlash rejasi: uyda kattalar bilan 1 ta eski kiyim tanlab, undan qanday bolalar kiyimi chiqarish mumkinligini chizing. Bolalar kiyimi shnursiz va kichik detalsiz bo‘lsin. Kattalarning ruxsatisiz hech narsani kesmang.

Mashq
1
Eski buyumni ishlatishdan oldin nima qilinadi?
2
Andozani kattalashtirish usuli qanday?
3
Eski shimdan 4 bo‘lakli yubka, yana shundan 3 ta shunday yubka. Jami nechta bo‘lak? (4 × 3)
4
Kichik bolalar kiyimida nimalar bo‘lmasligi kerak?