ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Ro‘zg‘orshunoslik asoslari

Darslar 67–68 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
67

Iste’moldan chiqqan buyumlardan bolalar kiyimi tikish

Darslik: 223–227-betlar
MaqsadIste’moldan chiqqan buyumlardan bolalar kiyimi andozasini tayyorlash va tikish tartibini bilish.
Yangi so‘zlar
iste’moldan chiqqan buyum · used (second-hand) garmentso‘kish · unpickingandozani kattalashtirish · enlarging a patternkombinatsiyalash · combining
Tushuntirish

Kichkina tikish ko‘nikmasi bo‘lgan odam ham kiyilmay qolgan yoki modadan chiqqan kattalar kiyimidan bolalar uchun yangi buyum tayyorlay oladi: masalan, keng ko‘ylak yoki ko‘ynakdan bola ko‘ylagi yoki bluzkasi, eskirgan shimdan yubka yoki kalta shim, pidjakdan yengil kurtka chiqishi mumkin. Asosiy qoida: yangi kiyimning har bir detali eski buyumning butun, yaxshi saqlangan bo‘lagiga sig‘ishi kerak. Shuning uchun ko‘pincha mayda detalli, bir necha bo‘lakdan iborat fasonlar tanlanadi – katta yaxlit detal eski bo‘laklardan chiqmasligi mumkin. Agar buyumning o‘ng tomoni o‘z ko‘rinishini yo‘qotgan bo‘lsa, ters tomonini o‘ng qilib olish mumkin. Ish tartibi: 1) buyum choklari ehtiyotkorlik bilan so‘kiladi, iplardan tozalanadi, yaxshilab yuviladi va dazmollanadi; 2) dazmollangan bo‘laklarga bolalar kiyimi andozasi qo‘yilib bichiladi; 3) asosiy gazlama yetmasa, rangi va fakturasiga mos yordamchi gazlama ishlatiladi (kombinatsiyalangan buyum); yordamchi gazlama yangi bo‘lsa, bichishdan oldin yuvib dazmollanadi (kirishmasligi uchun); 4) avval kiyim modeli chiziladi, so‘ng andoza tayyorlanadi. Andozani kattalashtirish: asl nusxa ustiga teng kvadratlar (kataklar) chiziladi; toza qog‘ozga mos to‘rtburchak chizilib, xuddi shuncha katakka bo‘linadi; asosiy nuqtalar kataklar bo‘yicha ko‘chiriladi va ravon chiziq bilan birlashtiriladi; yon tomonlarga raqam qo‘yiladi. Tikilgach iplar tozalanadi, dazmollanadi, izma ochilib, tugma qadaladi. Xavfsizlik: so‘kish uchun maxsus ochqichdan yoki uchi o‘tkir qaychidan faqat o‘qituvchi ko‘rsatganidek, ish gazlamani stolga qo‘yib, bilakni o‘zingizga qaratmasdan foydalaning; ishlatilgan kiyim gigiyena uchun yaxshilab yuviladi va dazmollanadi; kichik bolalar kiyimida bo‘yin atrofida shnur, uzun ip yoki bo‘shashgan kichik tugma, munchoq bo‘lmasin – bola yutib yuborishi yoki bo‘g‘ilishi mumkin, tugmalarni qo‘shimcha chok bilan mahkamlang; dazmol va mashinada o‘qituvchi nazoratida ishlang.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi barg shaklini yupqa qog‘ozga ko‘chirib chizadi, shunda asl barg buzilmaydi va nusxa tayyor bo‘ladi. Asl nusxa o‘zgarmagani uchun uni qayta ishlatish mumkin.

Kim ishlatadi

Tikuvchilar, ta’mirchilar va kartograflar asl buyumni buzmasdan uning shaklini nusxalaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir tomoni ishlatilgan qog‘oz varag‘ining toza tomonidan yasash mumkin bo‘lgan kichik foydali narsani, masalan xatcho‘pni, o‘ylab toping.

Namunalar
Kattalar ko‘ylagining keng orqa bo‘lagidan bola ko‘ylagining orqa detali bemalol chiqadi, chunki u ancha kichik.
Katakni kattalashtirsak, andoza ham shuncha marta kattalashadi: 1 sm katak 2 sm bo‘lsa, andoza 2 barobar katta.
Sinfda faoliyat

Qayta ishlash rejasi: uyda kattalar bilan 1 ta eski kiyim tanlab, undan qanday bolalar kiyimi chiqarish mumkinligini chizing. Bolalar kiyimi shnursiz va kichik detalsiz bo‘lsin. Kattalarning ruxsatisiz hech narsani kesmang.

Mashq
1
Eski buyumni ishlatishdan oldin nima qilinadi?
2
Andozani kattalashtirish usuli qanday?
3
Eski shimdan 4 bo‘lakli yubka, yana shundan 3 ta shunday yubka. Jami nechta bo‘lak? (4 × 3)
4
Kichik bolalar kiyimida nimalar bo‘lmasligi kerak?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYozgi ekspeditsiya: qayerga boramiz?Haftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →