ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Do‘lma, bef-stroganov va gulyash

Darslar 42–43 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
42

Karam va uzum bargidan do‘lma

Darslik: 137–141-betlar
MaqsadUzum yoki karam bargidan do‘lma tayyorlash tartibini va xom go‘sht bilan ishlash gigiyenasini bilish.
Yangi so‘zlar
do‘lma · dolmaqiyma · fillingtok bargi · grape leafdimlash · stewing
Tushuntirish

Uzum bargidan do‘lma bahorda, tok yangi barg chiqarganda tayyorlanadi; bargni bankaga solib tuzlab qo‘ysa, yil bo‘yi pishirish mumkin. Qiyma uchun 200 g go‘sht, ikki o‘rtacha piyoz, yarim piyola yuvilgan guruch, tuz, ziravor va ko‘kat olinadi. Piyoz mayda to‘g‘ralib, go‘sht, guruch va ko‘kat bilan aralashtiriladi. Barglar qaynoq suvda 5 daqiqa yumshatiladi, har birining o‘rtasiga qiyma qo‘yilib o‘raladi: avval past qismi, so‘ng ikki cheti qayriladi va rulet singari o‘raladi. Sabzavot (kartoshka, sabzi, bulg‘ori, pomidor) qozon tagiga terilib, ustiga do‘lmalar teriladi, 1–2 piyola suv quyilib, zich qopqoq bilan past olovda 40 daqiqa pishiriladi. Karam do‘lma uchun karam boshining barglari ajratilib, qaynoq tuzli suvda 1–2 daqiqa yumshatiladi, qalin tomirlari kesiladi. Qiymaga guruch (yarim tayyor), qovurilgan piyoz-sabzi, ko‘kat, pomidor va sarimsoq qo‘shiladi. Barg konvert shaklida o‘ralib, tovada qovuriladi, so‘ng bulyon yoki suv bilan 30–40 daqiqa dimlanadi, 10 daqiqa damlab smetana va ko‘kat bilan tortiladi. Xavfsizlik: qaynoq suv, bug‘ va issiq yog‘ bilan kattalar ishlaydi. Guruchni xom qiymada qoldirsa, uni ham to‘liq pishirish kerak. Xom go‘shtga alohida taxtacha va pichoq beriladi, go‘shtga tekkan qo‘l sovunlab yuviladi, sabzavotlar boshqa taxtachada tayyorlanadi. Pichoqni kattalar nazoratida, barmoqni ichkariga bukib ishlating. Go‘sht, guruch, sarimsoq va smetanaga allergiya, shuningdek oilaviy taomlanish qoidalarini hisobga oling. Go‘shtsiz variant ham bor: guruch va sabzavotli do‘lma.

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab panjarasini bo‘yash uchun 1 stakan ko‘k bo‘yoqqa 3 stakan oq bo‘yoq qo‘shiladi. Ish to‘rt baravar ko‘p bo‘lsa, 4 stakan ko‘k va 12 stakan oq olinadi, shunda rang o‘zgarmaydi.

Kim ishlatadi

Oshpazlar, bo‘yoqchilar va dorixonachilar ko‘proq tayyorlaganda ham aralashma nisbatini saqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

2 ta nuqtani ko‘k, 6 ta nuqtani sariq qalamda chizing. Nisbat o‘zgarmasin desangiz, 5 ta ko‘k nuqtaga nechta sariq nuqta kerakligini hisoblang va chizib tekshiring.

Namunalar
Karam bargining qalin tomirlari kesiladi: shunda barg yaxshi o‘raladi.
Do‘lma qozonga tikka emas, yonboshlab teriladi va zich yopiladi: pishganda ochilib ketmaydi.
Sinfda faoliyat

Do‘lma xaritasi: ikki tur do‘lma (tok va karam) uchun jadval tuzing: masalliq, vazn, pishirish vaqti, pishirishdagi kattalar ishi. 200 g go‘shtli retseptni 600 g go‘shtga hisoblab yozing.

Mashq
1
Uzum bargi do‘lmaga tayyorlashdan oldin nima qilinadi?
2
Do‘lma qozonda necha daqiqa pishadi (uzum bargi)?
3
200 g go‘shtga 2 ta piyoz. 600 g go‘shtga nechta piyoz? (2 × 3)
4
Xom go‘sht uchun nima alohida ishlatiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliEkoparkka tashrif rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →