Shtangensirkul va stanoklar

Shtangensirkul detalning tashqi va ichki o‘lchamlarini, teshik va o‘yiq chuqurligini o‘lchaydigan aniq asbob. Uning harakatlanuvchi jag‘ida nonius deb ataladigan yordamchi shkala bo‘lib, u millimetrning o‘ndan bir ulushigacha, ya’ni 0,1 mm aniqlikda o‘lchash imkonini beradi. Noniusning 19 mm uzunlikdagi shkalasi 10 ta teng qismga bo‘lingan, ya’ni uning har bir bo‘linmasi 1,9 mm. O‘lchashdan oldin jaglar birlashtirilib asbobning sozligi tekshiriladi: ikkala shkalaning nol chiziqlari ustma-ust tushishi, noniusning o‘ninchi chizig‘i esa asosiy shkalaning o‘n to‘qqizinchi chizig‘iga to‘g‘ri kelishi kerak. O‘lchaganda butun millimetrlar noniusning nol chizig‘idan chapdagi asosiy shkala bo‘linmalari bo‘yicha sanaladi, millimetrning o‘ndan bir ulushi esa noniusning asosiy shkala chizig‘i bilan ustma-ust tushgan chizig‘ining raqami bilan aniqlanadi. Masalan, nol chizig‘i 12 mm dan o‘tib, noniusning 4-chizig‘i mos kelsa, o‘lcham 12,4 mm. Asbob qimmat va aniq, shuning uchun uni ishlatishdan oldin yumshoq latta bilan artib, moy va changdan tozalash, jilvir bilan ishqalamaslik, isitgich yoki quyosh nuri ostida qoldirmaslik kerak. Detal quruq va toza, jag‘lar qiyshaymagan, qotirish vinti mahkamlangan bo‘lishi lozim, ko‘rsatkichni to‘g‘ri qarab o‘qing. Jag‘larning uchlari o‘tkir, shuning uchun asbobni ehtiyotkorlik bilan ushlang va tashqariga uchlarini qaratib ko‘tarmang.