☰ Mundarija · Texnologiya

Ko‘ylakni tikish

Darslar 57–58 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
57

Bichiq bo‘laklarga ishlov berish; birinchi kiydirib ko‘rish

Darslik: 193–194-betlar
MaqsadBichilgan bo‘laklarga ishlov berish tartibini, birinchi kiydirib ko‘rishni va nuqsonlarni tuzatish yo‘llarini bilish.
Yangi so‘zlar
ko‘klash · tacking (basting)kiydirib ko‘rish · fittingchok haqi · seam allowanceburma · gather
Tushuntirish

Texnologik xarita bo‘yicha ishlanadi. Boshlanishida koketkalarning o‘rta chiziqlari, old va orqa etak o‘rta chiziqlari va yeng boshi yuqori nuqtasi sirma qaviq bilan belgilanadi. 1) Old va orqa koketkalar o‘ngini ichkariga qaratib ustma-ust qo‘yiladi, yelka chiziqlari qo‘lda vaqtincha qaviq bilan tutashtirib olinadi, keyin mashinada taxminan 1 sm chetdan tikiladi. 2) Vaqtincha iplar sug‘urib olinadi va chok ikki tomonga ochib dazmollanadi. 3) Orqa va old etak qismlari o‘ngini ichkariga qaratib, yon qirqimlari chetidan 1–1,5 sm tikiladi. 4) Choklar orqa bo‘lakka qaratib dazmollanadi. 5) Etakning yuqori chetiga, biri chetdan taxminan 5 mm, ikkinchisi yana 5 mm ichkarida, ikki qator yirik mashina baxyasi yuritiladi; so‘ng ikkala qatorning pastki ipi birga ehtiyotkorlik bilan tortilib, burmalar butun eni bo‘ylab teng taqsimlanadi. 6) Etak yuqori qirqimlari koketkalarga o‘ngini o‘ngiga qaratib ko‘klanadi. 7) Birinchi kiydirib ko‘riladi: koketkaning uzunligi va eni, yelka chiziqlari, bo‘yin va yeng o‘mizlari gavdaga mos tushganini tekshiramiz; mos kelmagan joy tuzatiladi – yelkalar ko‘tariladi yoki tushiriladi, koketka uzunligi to‘g‘rilanadi; tuzatilgan qo‘l choklari ustidan mashina baxyaqatori tikiladi. 8) Yengning qirqimlari 1,0 sm chok haqi bilan biriktirilib yo‘rmalanadi, yuqori qirqimi bo‘ylab burma baxyaqatori yuritiladi. 9) Yeng boshining yuqori nuqtasi yelka chokiga, yeng osti choki yon chokka to‘g‘rilanib to‘g‘nog‘ich bilan qadaladi, avval qo‘lda ko‘klanadi, ikkinchi marta kiydirib ko‘riladi. Xavfsizlik: kiydirib ko‘rishda to‘g‘nog‘ichlar tashqariga chiqib qolmasin va kiyayotgan odamga tegmasin, mumkin bo‘lsa mannekenda yoki o‘z kiyimingiz ustida kiydiring; kiyimni yechishda to‘g‘nog‘ichlar olinadi. Mashina va dazmol qoidalariga (48- va 56-darslar) rioya qiling. Kiydirib ko‘rishda hech kimning gavdasi haqida salbiy gapirmang.

Namunalar
Birinchi kiydirib ko‘rishda yelka, koketka va o‘mizlar tekshiriladi.
Burma uchun ikki qator bo‘sh baxya tikib, ostki iplarni tortiladi.
Sinfda faoliyat

Texnologik xarita: 9 qadamli ishning tartibini rasm va yozuv bilan chizing; har qadam yoniga mashina yoki dazmol bilan ishlashda xavfsizlik belgisini qo‘ying.

Mashq
1
Koketkalar qaysi qirqim bo‘yicha biriktiriladi?
2
Burma hosil qilish uchun nechta baxyaqator yuritiladi?
3
Birinchi qator chetdan 5 mm, ikkinchisi undan yana 5 mm ichkarida. Ikkinchi qator chetdan necha mm? (5 + 5)
4
Kiydirib ko‘rishda nimaga ehtiyot bo‘lish kerak?