Silindrsimon, konussimon va fasonli sirtli detallar
Tokarlik stanogida avval zagotovka silindr shakliga keltiriladi, so‘ng undan konus yoki shakldor sirtlar hosil qilinadi. Konusli sirtni yo‘nish silindrikdan keskichning surilish yo‘nalishi bilan farq qiladi: keskich markazlar chizig‘iga parallel emas, ma’lum burchak ostida suriladi. Qiyalik burchagi chizmada ko‘rsatiladi. Shakldor yuzalar, ya’ni sferik, konussimon va silindrik qismlar birikmasidan iborat uzun (200–350 mm) sirtlar maxsus andaza keskichlar bilan ishlanadi; bunda tayyor sirt keskich profilini aynan takrorlaydi. Maktab ustaxonasida shu usulda asbob dastalari, to‘qmoqlar va kichik mebel oyoqlari kabi detallar yo‘niladi. Rejalash qalam yoki sirkul bilan bajariladi; qalamda belgilaganda o‘lchamlar masshtabli chizg‘ichdan ko‘chiriladi. Tik bo‘yinlar, pog‘onali sirtlar, to‘g‘ri burchakli o‘yiqlar va botiq yuzalar reja bo‘yicha hosil qilinadi, o‘yiq chuqurligi shtangensirkul yoki kronsirkul bilan o‘lchanadi. Tayyor sirt andaza bilan tekshiriladi va jilvirlanadi. Barcha yo‘nish ishlari tokarlik stanogida faqat o‘qituvchi ruxsati bilan bajariladi; o‘lchash, andaza qo‘yish va jilvirlash stanok to‘liq to‘xtatilgandan so‘ng amalga oshiriladi.
O‘quvchi sinf yonidagi bayroq ustuni pastga qarab ingichkalashib borishini ko‘radi. Bunday konussimon qism ustun mustahkam turishi va yengil bo‘lishi uchun kerak.
Mebel, sport anjomlari va asbob dastalarini yasovchi ustalar silindr va konus qismlarni bir buyumda birlashtiradi.
Bo‘sh plastik shishaning yon ko‘rinishini chizing va u qayerda silindr shaklida, qayerda konusdek torayishini belgilang.
Sirt turlari: o‘qituvchi tayyor detallar surati (to‘qmoq, dasta, oyoqcha) ko‘rsatadi; o‘quvchilar har birida silindr, konus, shar, pog‘ona, o‘yiq qismlarini rangli qalamlarda belgilaydi. Haqiqiy tokarlik ishi bajarilmaydi, faqat chizma ustida mashq qilinadi.