☰ Mundarija · Texnologiya

Andoza va bichish

Darslar 55–56 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
55

Milliy ko‘ylakni modellashtirish; andoza tayyorlash

Darslik: 187–190-betlar
MaqsadMilliy ko‘ylakni modellashtirish tartibini va andozani gazlamaga bichishga tayyorlash qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
andoza · patterntanda ipi · warp thread (grain)chok haqi · seam allowancebukilgan chiziq · fold line
Tushuntirish

Milliy ko‘ylak modeli: koketkasi ovalsimon, yenglari to‘g‘ri bichimli va qisqa, etagi to‘g‘ri va uzun, bo‘yin o‘mizi koketkaga mos dumaloq, koketka atrofiga qo‘yma burma bezak berilgan. Modellashtirish tartibi: 1) orqa va old bo‘laklarda yelka va ko‘krak vitashkalari yopilib, koketka chizig‘iga ko‘chiriladi; 2) bo‘yin o‘mizi model rasmiga qarab kengaytirilib chuqurlashtiriladi – orqada ozroq, oldda ko‘proq; 3) etak koketkaga burmalab ulanishi uchun old va orqa etakka qo‘shimcha kenglik beriladi, oldingisiga biroz ko‘proq. Modellashtirish avval daftarda 1:4 masshtabda, so‘ng millimetrli qog‘ozda bajariladi; hosil bo‘lgan chiziqlar bo‘yicha andozalar qirqiladi: old etak, orqa etak, old koketka, orqa koketka, yeng. Andozani bichishga tayyorlash: 1) detal nomi yoziladi; 2) detal necha bo‘lakdan iboratligi yoziladi; 3) tanda ipi yo‘nalishi belgilanadi; 4) bukilgan joylar aniqlanadi; 5) gazlamadan qoldiriladigan chok haqi yoziladi; 6) birikadigan bo‘laklar (old va orqa yoqa o‘mizi, yelka, yeng o‘mizi, yon qirqim, yeng choki va koketka qirqimi) uzunligi va o‘zaro muvofiqligi tekshiriladi. Andoza qog‘ozi qaychi bilan kesiladi: o‘tkir qaychini ko‘zdan uzoqda, qog‘ozni tekis stolda, barmoqlarni pichoq yo‘lidan uzoqda tutib kesing. Ish tugagach qog‘oz qirqindilarini yig‘ishtiring.

Namunalar
Andoza detaliga, masalan, «old etak – 1 dona, burmali» deb yozib qo‘yiladi.
Birikadigan chiziqlar uzunligi mos kelishi shart: yelka, yon va yeng o‘mizi.
Sinfda faoliyat

Andoza kartochkasi: 5 ta andozaning har biri uchun nomi, soni, tanda ipi, chok haqini jadvalga yozing. Qog‘oz kesishda qaychi ehtiyotkorlik bilan ishlatiladi.

Mashq
1
Milliy ko‘ylak nechta asosiy andozadan iborat (etak, koketka, yeng)?
2
Etakka qo‘shimcha kenglik nima uchun beriladi?
3
Old etakka 14 sm, orqa etakka 10 sm qo‘shilsa, jami necha sm? (14 + 10)
4
Andozaga chok haqini yozishdan maqsad nima?