ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Texnologiya

Andoza va bichish

Darslar 55–56 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
55

Milliy ko‘ylakni modellashtirish; andoza tayyorlash

Darslik: 187–190-betlar
MaqsadMilliy ko‘ylakni modellashtirish tartibini va andozani gazlamaga bichishga tayyorlash qoidalarini bilish.
Yangi so‘zlar
andoza · patterntanda ipi · warp thread (grain)chok haqi · seam allowancebukilgan chiziq · fold line
Tushuntirish

Milliy ko‘ylak modeli: koketkasi ovalsimon, yenglari to‘g‘ri bichimli va qisqa, etagi to‘g‘ri va uzun, bo‘yin o‘mizi koketkaga mos dumaloq, koketka atrofiga qo‘yma burma bezak berilgan. Modellashtirish tartibi: 1) orqa va old bo‘laklarda yelka va ko‘krak vitashkalari yopilib, koketka chizig‘iga ko‘chiriladi; 2) bo‘yin o‘mizi model rasmiga qarab kengaytirilib chuqurlashtiriladi – orqada ozroq, oldda ko‘proq; 3) etak koketkaga burmalab ulanishi uchun old va orqa etakka qo‘shimcha kenglik beriladi, oldingisiga biroz ko‘proq. Modellashtirish avval daftarda 1:4 masshtabda, so‘ng millimetrli qog‘ozda bajariladi; hosil bo‘lgan chiziqlar bo‘yicha andozalar qirqiladi: old etak, orqa etak, old koketka, orqa koketka, yeng. Andozani bichishga tayyorlash: 1) detal nomi yoziladi; 2) detal necha bo‘lakdan iboratligi yoziladi; 3) tanda ipi yo‘nalishi belgilanadi; 4) bukilgan joylar aniqlanadi; 5) gazlamadan qoldiriladigan chok haqi yoziladi; 6) birikadigan bo‘laklar (old va orqa yoqa o‘mizi, yelka, yeng o‘mizi, yon qirqim, yeng choki va koketka qirqimi) uzunligi va o‘zaro muvofiqligi tekshiriladi. Andoza qog‘ozi qaychi bilan kesiladi: o‘tkir qaychini ko‘zdan uzoqda, qog‘ozni tekis stolda, barmoqlarni pichoq yo‘lidan uzoqda tutib kesing. Ish tugagach qog‘oz qirqindilarini yig‘ishtiring.

Kesish o‘lchami: 54 × 64 sm (tayyor 50 × 60 + har tomondan 2 sm)

Gazlama yuzi: 3456 sm² (tayyor buyum 3000 sm²)

💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab teatr to‘garagida kostyum qismlari nomi va soni yozilgan qog‘oz yorliqlar bilan belgilanadi. Shunda spektakl oldidan hech narsa yo‘qolmaydi va hamma qismlar topiladi.

Kim ishlatadi

Tikuvchilar, ombor xodimlari va teatr kostyumerlari har bir qismni nomi va soni bilan yozib boradi.

Bugun sinab ko‘ring

Varaqning to‘rt chetidan 2 sm qoldirib hoshiya chizing va qisqa xatni shu hoshiya ichiga yozing; chetlari kesib olinsa ham, hech narsa yo‘qolmasin.

Namunalar
Andoza detaliga, masalan, «old etak – 1 dona, burmali» deb yozib qo‘yiladi.
Birikadigan chiziqlar uzunligi mos kelishi shart: yelka, yon va yeng o‘mizi.
Sinfda faoliyat

Andoza kartochkasi: 5 ta andozaning har biri uchun nomi, soni, tanda ipi, chok haqini jadvalga yozing. Qog‘oz kesishda qaychi ehtiyotkorlik bilan ishlatiladi.

Mashq
1
Milliy ko‘ylak nechta asosiy andozadan iborat (etak, koketka, yeng)?
2
Etakka qo‘shimcha kenglik nima uchun beriladi?
3
Old etakka 14 sm, orqa etakka 10 sm qo‘shilsa, jami necha sm? (14 + 10)
4
Andozaga chok haqini yozishdan maqsad nima?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliKosmonavtika kuni: adolatli poygaHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →