☰ Mundarija · Texnologiya

Kichik stol va shkaf loyihasi

Darslar 5–6 · 2 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
5

Kichik stol yasash

Darslik: 24–27-betlar
MaqsadKichik stol yasash texnologiyasini, qismlarni o‘lchash va biriktirish usullarini bilish.
Yangi so‘zlar
stol doskasi · table topsirkul · compasseschizma · drawingbirikma · joint
Tushuntirish

Stolning asosiy qismlari – stol doskasi (tepa qismi) va oyoqlar. Stolga stulga qaraganda kamroq yuk tushgani uchun o‘rtacha qattiqlikdagi yog‘och yoki qalin faner yetarli bo‘ladi. Ishni shablon bo‘yicha qismlarni fanerga chizishdan boshlaymiz; dumaloq doska uchun sirkulning bir oyog‘i markazga qo‘yilib, kerakli radius bilan aylana chiziladi. Radius diametrning yarmiga teng. Oyoqlarni doskaga o‘rnatish uchun doskada kichik teshiklar yoki o‘yiqlar ochiladi, ularning o‘lchami oyoq qalinligiga mos kelishi kerak. Doskaning aylana chizig‘i bo‘ylab lobzik bilan qirqilganda faner qisilgan va ko‘zoynak taqilgan bo‘ladi. Qirqilgan qismlar qum qog‘oz bilan silliqlanadi: avval dag‘al, so‘ng mayin. Birikmalar PVA yelim bilan mahkamlanadi va yelim qurimaguncha buyum qimirlatilmaydi. Stol tekis yuzada bir-biriga tebranmay turishi uchun oyoqlar teng uzunlikda bo‘lishi shart, buni chizg‘ich va go‘niya bilan tekshiring. Oxirida u loklanadi yoki bo‘yaladi; lok va bo‘yoq bilan shamollatilgan joyda, olovdan uzoqda, kattalar bilan ishlanadi.

Namunalar
Stol doskasining diametri 12 sm bo‘lsa, sirkulni 12 : 2 = 6 sm radiusga ochamiz.
Oyoqlardan biri 8 sm, qolgani 7,5 sm bo‘lsa, stol qiyshayadi; ortiqcha qismi silliqlanib tenglashtiriladi.
Sinfda faoliyat

Maket: qalin qog‘ozdan stol maketini yasash. Doska uchun doira, oyoqlar uchun kesishadigan ikki tasma qirqiladi (qaychi bilan, ehtiyotkorlik bilan). Maketni biriktirib, tebranish-tebranmasligini tekshiring va tuzatish yo‘lini yozing.

Mashq
1
Dumaloq doska diametri 14 sm. Sirkul radiusi necha sm?
2
Stol uchun qaysi qattiqlikdagi yog‘och yetarli?
3
Stol tebransa, birinchi navbatda nimani tekshirasiz?
4
Nima uchun yelim qurimaguncha buyumni qimirlatmaymiz?