☰ Mundarija · Texnologiya

Go‘sht, baliq va qiymali taomlar

Darslar 35–37 · 3 ta dars · Mehnat ta’limi (Texnologiya), umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 7-sinfi uchun darslik. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi. «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi, Toshkent, 2016/2017 (mualliflar nomlari matnda ko‘rsatilmagan)
36

Go‘shtdan yarimfabrikatlar; bifshteks yoki tovuqdan taom

Darslik: 111–119-betlar
MaqsadGo‘shtdan yarimfabrikatlar turlarini, saqlash talablarini va bifshteks yoki tovuqdan taom tayyorlash tartibini bilish.
Yangi so‘zlar
yarimfabrikat · semi-finished productbifshteks · beefsteakqiyma · minced meatdimlash · stewing
Tushuntirish

Yarim tayyor go‘sht mahsulotlari tayyorlashga mo‘ljallangan, tegishli ishlov berilgan go‘sht. Ular yirik bo‘lakli (palov, noringa), porsiyali (bifshteks, langet, lahm), mayda bo‘lakli (kabob, beffstrogan, gulyash), qiymali (chuchvara, manti, somsa, tefteli) va kotlet massasidan tayyorlanadigan (kotlet, rulet) turlarga bo‘linadi. Bifshteks mol go‘shtining eng yumshoq qismi – bel go‘shtining (vyrezka) qalin qismidan tolalarga ko‘ndalang kesib olinadi, qalinligi 2–3 sm. Yarim tayyor mahsulotlar sovitilgan go‘shtdan tayyorlanib, 0–6 °C da saqlanadi, sotuvda saqlash muddati qisqa (taxminan bir sutka). Uyda ham xom go‘shtni sovitgichda uzoq saqlamang, tez ishlating yoki muzlating. Muzlatilgan go‘shtni 0–4 °C da asta eritish sifatni saqlaydi: tez erisa suv oqib ketadi. Dimlangan tovuq uchun tovuq tozalanadi, sous (mayonez yoki qaymoqqa tuz, ziravor va maydalangan sarimsoq) bilan surtiladi; ichiga o‘rtacha to‘g‘ralgan sabzavotlar solinadi, folgada pastroq olovda 40 daqiqa, so‘ng 20–30 daqiqa folgasiz qizartiriladi. Tovuq to‘liq pishgan bo‘lishi shart: suyuqligi tiniq, eti ichida pushti emas, ichki harorat taxminan 74 °C. Duxovka juda issiq – 200 °C ga yetadi: uni faqat kattalar ochadi, o‘quvchi tayyorlov ishlarini bajaradi. Issiq idishni faqat qo‘lqop yoki moslama bilan ushlang. Mayonez, qaymoq, sarimsoq, limonga allergiya bor-yo‘qligini oldindan so‘rang.

Namunalar
1 kg qiyma uchun 800 g go‘sht va 200 g piyoz olinsa, 500 g qiyma uchun 800 : 2 = 400 g go‘sht kerak.
Tovuq ichiga solingan sabzavotlar juda mayda yoki juda yirik emas, o‘rtacha bo‘lakda to‘g‘raladi – bir tekis pishadi.
Sinfda faoliyat

Taom rejasi: «dimlangan tovuq» uchun masalliqlar ro‘yxati va ish tartibini jadvalga yozing (nima, necha gramm, kim tayyorlaydi, kim isitadi). Pishirish va duxovka bilan faqat kattalar ishlaydi; o‘quvchilar yuvish, sabzavot to‘g‘rash (o‘qituvchi nazoratida) va dasturxon bezashni bajaradi.

Mashq
1
Yarim tayyor mahsulotlar qanday turlarga bo‘linadi?
2
Muzlatilgan go‘sht qanday eritiladi?
3
1 kg qiyma uchun 800 g go‘sht; 2,5 kg qiyma uchun necha g go‘sht? (800 × 5 : 2)
4
Nega tovuq to‘liq pishgan bo‘lishi shart?