ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi7-sinf · 19-hafta

Qo‘l tarozisi uchun prujina

🎯 Missiya: Tarozi prujinasining bikirligi qaysi oraliqda bo‘lishi kerak va A, B, C dan qaysi biri mos?

Dushanba

Sinf rahbariKlub bozor kuzatishlari uchun qo‘l tarozisi yasaydi. Uchta prujina bor: A, B va C. Qaysi birini olamiz — juma kuni hal qilamiz.
ZarinaOna tilidan: bir ma’noni ko‘makchi ham, qo‘shimcha ham berishi mumkin. «Muzdek sovuq» — «muz kabi sovuq». «Bekatga yurdik» — «bekat tomon yurdik».
AnvarKo‘makchi so‘zning kelishigini belgilaydi: «ukam bilan» (bosh kelishik), «jadvalga ko‘ra» (jo‘nalish), «tanaffusdan keyin» (chiqish).
MalikaRus tilida ravishning qiyosiy darajasi: «быстро — быстрее», «громко — громче», «хорошо — лучше». Orttirma: «звонче всех».
Ona tiliRus tili

Qulf 1: Qo‘l tarozisi uchun prujina

Topshiriq: «Muzdek» dagi -dek qaysi ko‘makchiga ma’nodosh?

Sinf rahbariFizikadan 2-laboratoriya, o‘qituvchi nazoratida: shtativ tagiga yumshoq taglik qo‘yamiz, yuk tushib ketsa urilmasin.
MalikaPrujinani osamiz, uzunligi l₀ ni o‘lchaymiz. Yuk osamiz: 100 g ≈ 1 N (g = 10 m/s²). Cho‘zilish Δl = l − l₀, bikirlik k = F : Δl.
AnvarB prujina: 1 N da 1,0 sm, 2 N da 2,1 sm, 3 N da 2,9 sm. k = 100; 95; 103 N/m. O‘rtachasi taxminan 100 N/m.
ZarinaCho‘zilish yukka proporsional o‘sdi, bu Guk qonunini tasdiqlaydi. Boshqalar: A — 20 N/m, C — 400 N/m.
Fizika

Qulf 2: 2-laboratoriya: prujinalar

Topshiriq: B prujina 1 N da 0,01 m cho‘zilsa, k qancha?

🔑 Kalit: O‘lchangan bikirlik: A 20 N/m, B 100 N/m, C 400 N/m.

Seshanba

AnvarSeshanba. Tarozi 1,5 kg gacha o‘lchasin, ya’ni F = 15 N. Ko‘rsatkich yo‘li ko‘pi bilan 15 sm = 0,15 m. Demak, k = F : Δl kamida 15 : 0,15 = 100 N/m.
MalikaA: Δl = 15 : 20 = 0,75 m = 75 sm — juda uzun. B: 15 : 100 = 0,15 m = 15 sm — aynan sig‘adi. C: 15 : 400 = 0,0375 m = 3,75 sm.
ZarinaTaxta yuzasini ko‘phadlar bilan yozdim: (x + 4)(x + 2) = x² + 2x + 4x + 8 = x² + 6x + 8. x = 10 bo‘lsa: 14 · 12 = 168 va 100 + 60 + 8 = 168.
JasurBo‘lishni ham tekshirdik: (12m³n − 18m²n² + 6mn) : 6mn = 2m² − 3mn + 1. Tekshiruv: ko‘paytma bo‘linuvchiga teng bo‘lishi kerak.
Algebra

Qulf 3: Kerakli bikirlik hisobi

Topshiriq: (x + 4)(x + 2) ko‘paytmasi nimaga teng?

🔑 Kalit: 15 N da ko‘rsatkich 15 sm dan oshmasin: k kamida 100 N/m. A 75 sm cho‘ziladi, A chiqib ketdi.

AnvarPrujina vertikal osilgan, uning yonida yog‘och shkala. Ikkalasi parallel bo‘lmasa, ko‘rsatish noto‘g‘ri chiqadi.
MalikaYuqori to‘sin — kesuvchi. Transportir bilan mos burchaklarni o‘lchadik: ikkalasi 90°.
ZarinaAlomat: mos burchaklar teng bo‘lsa, to‘g‘ri chiziqlar parallel. Ichki bir tomonli burchaklar yig‘indisi 180° bo‘lsa ham parallel.
Geometriya

Qulf 4: Shkala va prujina parallelmi?

Topshiriq: Mos burchaklar teng bo‘lsa, ikki to‘g‘ri chiziq qanday bo‘ladi?

Chorshanba

MalikaChorshanba. Shop types: a bakery sells bread, a butcher’s sells meat, a chemist’s sells medicine. “Where can I buy some plasters?” — “You can buy them at the chemist’s.”
AnvarFor the scale board: “How much is it?” — “One hundred thousand soums.” “It’s too expensive. How about eighty thousand soums?”
Zarina“My final price is ninety thousand.” — “That’s a good price. I’m going to take it.” Please and thank you, always!
JasurNinety thousand is cheaper than one hundred thousand. Or we say “Thanks anyway, I’ll shop around”.
Ingliz tili

Qulf 5: Where can I buy a board?

Topshiriq: Complete: Ninety thousand is ___ than one hundred thousand.

Sinf rahbariTexnologiyadan: yarimfabrikatlar — pishirishga tayyorlangan go‘sht. Ular sovutilgan go‘shtdan tayyorlanadi va 0–6 °C da saqlanadi. Kotlet massasi — qiymali yarimfabrikat.
AnvarElektr go‘sht qiymalagich 1 kg go‘shtni 5–7 daqiqada qiymalaydi, quvvati 200–600 W. Faqat kattalar nazoratida, go‘shtni plastik itargich bilan itaramiz.
ZarinaRozetkadan uzmasdan tozalamaymiz va ajratmaymiz. Qo‘l ho‘l bo‘lsa tegmaymiz.
JasurPishirish kunida qiymani 100 g li qadam bilan o‘lchaymiz. 100 g ≈ 1 N. Ko‘rsatkich 1 N ga kamida 5 mm siljisa, o‘qish oson: k ko‘pi bilan 1 : 0,005 = 200 N/m. C uchun 1 : 400 = 0,0025 m = 2,5 mm.
Texnologiya

Qulf 6: Qiyma, kotlet va aniqlik

Topshiriq: Go‘sht qiymalagichga go‘shtni nima bilan itaramiz?

🔑 Kalit: Har 100 g (1 N) uchun ko‘rsatkich kamida 5 mm siljisin: k ko‘pi bilan 200 N/m. C 2,5 mm siljiydi, C chiqib ketdi.

Payshanba

MalikaPayshanba. Biologiya: zog‘oraning jag‘ida tish yo‘q, ovqatni halqum tishlari maydalaydi. Alohida oshqozoni yo‘q, ovqat to‘g‘ri ichakka o‘tadi.
AnvarJabra bilan nafas oladi: suv og‘izdan kirib jabra yoriqlaridan chiqadi. Yuragi ikki kamerali, qon aylanishi bitta doira.
ZarinaHis qilish: yon chiziq oqim, bosim va to‘siqni sezadi, ko‘r baliq ham to‘siqqa urilmaydi. Mo‘ylovlari tegish organi.
Biologiya (Zoologiya)

Qulf 7: Zog‘oraning ichki tuzilishi

Topshiriq: Zog‘oraning yuragi necha kamerali?

Sinf rahbariGeografiyadan: O‘zbekiston hududining taxminan 79 foizi tekislik. Qolgani tog‘lar va tog‘ oralig‘i botiqlari. Eng baland nuqta — Hazrat Sulton cho‘qqisi, 4643 m.
MalikaToshkent Chirchiq–Ohangaron botig‘ida: tekis va unumdor. Pastligi: Mingbuloq botig‘i dengiz sathidan 12 m past.
AnvarAdabiyotdan: — ikki narsani solishtirish. «Qor paxtadek yumshoq»: qor — o‘xshamish, paxta — o‘xshatilmish, yumshoq — asos, -dek — vosita.
GeografiyaAdabiyot

Qulf 8: Relyef va tashbih

Topshiriq: Hazrat Sulton cho‘qqisining balandligi qancha?

Sinf rahbariJahon tarixidan: Angliya va Fransiya o‘rtasidagi urush 1337–1453 yillarda tanaffuslar bilan davom etgan. 1346-yilda inglizlar Kresida g‘alaba qozonishgan.
Hisoblayman: 1453 − 1337 = 116 yil. Nomi «yuz yillik», aslida biroz uzoqroq.
MalikaO‘zbekiston tarixidan: Chig‘atoy ulusi 1224-yilda tuzilgan, Movarounnahr ham unga kirgan. Soliqlar og‘ir bo‘lgan: kalon hosilning 1/10 qismi.
Anvar1238-yilda Buxoro yaqinidagi Torob qishlog‘ida elak yasovchi Mahmud Torobiy qo‘zg‘olon ko‘targan.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 9: Yuz yillik urush va ulus

Topshiriq: Yuz yillik urush nechanchi yillarda bo‘lgan?

Juma

AnvarJuma. A: 15 N da 75 sm cho‘ziladi, tarozi bo‘yidan uzun. A chiqdi.
ZarinaC: 15 N da atigi 3,75 sm, lekin har 100 g ga 2,5 mm. O‘qib bo‘lmaydi, shuning uchun C chiqdi.
MalikaB: 15 N da 15 sm, ruxsat etilgan chegarada; 100 g ga 10 mm, o‘qish oson. Ikkala shart bajarildi.
Oraliq: k kamida 100 va ko‘pi bilan 200 N/m. B shu oraliqda, 100 N/m.
FizikaAlgebraTexnologiya

Qulf 10: Qaror: B prujina

Topshiriq: Qaysi ikki shart birgalikda faqat B ni qoldirdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Zoologiya)FizikaGeografiyaGeometriyaJahon tarixiO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Tarozi uchun B prujina

Maqsad: 1,5 kg gacha o‘lchaydigan qo‘l tarozisi uchun prujina tanlash. Usul: 2-laboratoriyada A, B va C ning bikirligini F : Δl bilan topdik: 20, 100 va 400 N/m. 15 N da ko‘rsatkich yo‘li 15 sm dan oshmasin: k ≥ 100. 100 g ga kamida 5 mm: k ≤ 200. Natija: A 75 sm cho‘ziladi, C esa 100 g ga 2,5 mm. B ikkala shartga mos. Tavsiya: B prujinani olish.

— 7-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. O‘lchangan bikirlik: A 20 N/m, B 100 N/m, C 400 N/m.
  2. 15 N da ko‘rsatkich 15 sm dan oshmasin: k kamida 100 N/m. A 75 sm cho‘ziladi, A chiqib ketdi.
  3. Har 100 g (1 N) uchun ko‘rsatkich kamida 5 mm siljisin: k ko‘pi bilan 200 N/m. C 2,5 mm siljiydi, C chiqib ketdi.

Yulduzli savollar

  1. B prujina 15 N da necha santimetr cho‘ziladi?

  2. Mos burchaklar 90° va 90° bo‘lsa, shkala va prujina haqida nima deymiz?

  3. O‘ylab ko‘r: C eng kam cho‘zildi, bu yaxshi emasmi? Nega tanlamadik?

Hikoyadagi darslar