🎯 Missiya: Tarozi prujinasining bikirligi qaysi oraliqda bo‘lishi kerak va A, B, C dan qaysi biri mos?
Bu qurilmada o‘zbekcha ovoz yo‘q: so‘zlar ekranda birma-bir yonadi.
Dushanba
S
Sinf rahbariKlub bozor kuzatishlari uchun qo‘l tarozisi yasaydi. Uchta prujina bor: A, B va C. Qaysi birini olamiz — juma kuni hal qilamiz.
Z
ZarinaOna tilidan: bir ma’noni ko‘makchi ham, qo‘shimcha ham berishi mumkin. «Muzdek sovuq» — «muz kabi sovuq». «Bekatga yurdik» — «bekat tomon yurdik».
Topshiriq: «Muzdek» dagi -dek qaysi ko‘makchiga ma’nodosh?
S
Sinf rahbariFizikadan 2-laboratoriya, o‘qituvchi nazoratida: shtativ tagiga yumshoq taglik qo‘yamiz, yuk tushib ketsa urilmasin.
M
MalikaPrujinani osamiz, uzunligi l₀ ni o‘lchaymiz. Yuk osamiz: 100 g ≈ 1 N (g = 10 m/s²). Cho‘zilish Δl = l − l₀, bikirlik k = F : Δl.
A
AnvarB prujina: 1 N da 1,0 sm, 2 N da 2,1 sm, 3 N da 2,9 sm. k = 100; 95; 103 N/m. O‘rtachasi taxminan 100 N/m.
Z
ZarinaCho‘zilish yukka proporsional o‘sdi, bu Guk qonunini tasdiqlaydi. Boshqalar: A — 20 N/m, C — 400 N/m.
Fizika
🔒Qulf 2: 2-laboratoriya: prujinalar
Topshiriq: B prujina 1 N da 0,01 m cho‘zilsa, k qancha?
🔑 Kalit: O‘lchangan bikirlik: A 20 N/m, B 100 N/m, C 400 N/m.
Seshanba
A
AnvarSeshanba. Tarozi 1,5 kg gacha o‘lchasin, ya’ni F = 15 N. Ko‘rsatkich yo‘li ko‘pi bilan 15 sm = 0,15 m. Demak, k = F : Δl kamida 15 : 0,15 = 100 N/m.
M
MalikaA: Δl = 15 : 20 = 0,75 m = 75 sm — juda uzun. B: 15 : 100 = 0,15 m = 15 sm — aynan sig‘adi. C: 15 : 400 = 0,0375 m = 3,75 sm.
🔑 Kalit: 15 N da ko‘rsatkich 15 sm dan oshmasin: k kamida 100 N/m. A 75 sm cho‘ziladi, A chiqib ketdi.
A
AnvarPrujina vertikal osilgan, uning yonida yog‘och shkala. Ikkalasi parallel bo‘lmasa, ko‘rsatish noto‘g‘ri chiqadi.
M
MalikaYuqori to‘sin — kesuvchi. Transportir bilan mos burchaklarni o‘lchadik: ikkalasi 90°.
Z
ZarinaAlomat: mos burchaklar teng bo‘lsa, to‘g‘ri chiziqlar parallel. Ichki bir tomonli burchaklar yig‘indisi 180° bo‘lsa ham parallel.
Geometriya
🔒Qulf 4: Shkala va prujina parallelmi?
Topshiriq: Mos burchaklar teng bo‘lsa, ikki to‘g‘ri chiziq qanday bo‘ladi?
Chorshanba
M
MalikaChorshanba. Shop types: a bakery sells bread, a butcher’s sells meat, a chemist’s sells medicine. “Where can I buy some plasters?” — “You can buy them at the chemist’s.”
A
AnvarFor the scale board: “How much is it?” — “One hundred thousand soums.” “It’s too expensive. How about eighty thousand soums?”
Z
Zarina“My final price is ninety thousand.” — “That’s a good price. I’m going to take it.” Please and thank you, always!
J
JasurNinety thousand is cheaper than one hundred thousand. Or we say “Thanks anyway, I’ll shop around”.
Ingliz tili
🔒Qulf 5: Where can I buy a board?
Topshiriq: Complete: Ninety thousand is ___ than one hundred thousand.
S
Sinf rahbariTexnologiyadan: yarimfabrikatlar — pishirishga tayyorlangan go‘sht. Ular sovutilgan go‘shtdan tayyorlanadi va 0–6 °C da saqlanadi. Kotlet massasi — qiymali yarimfabrikat.
A
AnvarElektr go‘sht qiymalagich 1 kg go‘shtni 5–7 daqiqada qiymalaydi, quvvati 200–600 W. Faqat kattalar nazoratida, go‘shtni plastik itargich bilan itaramiz.
Z
ZarinaRozetkadan uzmasdan tozalamaymiz va ajratmaymiz. Qo‘l ho‘l bo‘lsa tegmaymiz.
J
JasurPishirish kunida qiymani 100 g li qadam bilan o‘lchaymiz. 100 g ≈ 1 N. Ko‘rsatkich 1 N ga kamida 5 mm siljisa, o‘qish oson: k ko‘pi bilan 1 : 0,005 = 200 N/m. C uchun 1 : 400 = 0,0025 m = 2,5 mm.
Texnologiya
🔒Qulf 6: Qiyma, kotlet va aniqlik
Topshiriq: Go‘sht qiymalagichga go‘shtni nima bilan itaramiz?
🔑 Kalit: Har 100 g (1 N) uchun ko‘rsatkich kamida 5 mm siljisin: k ko‘pi bilan 200 N/m. C 2,5 mm siljiydi, C chiqib ketdi.
Payshanba
M
MalikaPayshanba. Biologiya: zog‘oraning jag‘ida tish yo‘q, ovqatni halqum tishlari maydalaydi. Alohida oshqozoni yo‘q, ovqat to‘g‘ri ichakka o‘tadi.
A
AnvarJabra bilan nafas oladi: suv og‘izdan kirib jabra yoriqlaridan chiqadi. Yuragi ikki kamerali, qon aylanishi bitta doira.
Z
ZarinaHis qilish: yon chiziq oqim, bosim va to‘siqni sezadi, ko‘r baliq ham to‘siqqa urilmaydi. Mo‘ylovlari tegish organi.
Biologiya (Zoologiya)
🔒Qulf 7: Zog‘oraning ichki tuzilishi
Topshiriq: Zog‘oraning yuragi necha kamerali?
S
Sinf rahbariGeografiyadan: O‘zbekiston hududining taxminan 79 foizi tekislik. Qolgani tog‘lar va tog‘ oralig‘i botiqlari. Eng baland nuqta — Hazrat Sulton cho‘qqisi, 4643 m.
M
MalikaToshkent Chirchiq–Ohangaron botig‘ida: tekis va unumdor. Pastligi: Mingbuloq botig‘i dengiz sathidan 12 m past.
A
AnvarAdabiyotdan: — ikki narsani solishtirish. «Qor paxtadek yumshoq»: qor — o‘xshamish, paxta — o‘xshatilmish, yumshoq — asos, -dek — vosita.
GeografiyaAdabiyot
🔒Qulf 8: Relyef va tashbih
Topshiriq: Hazrat Sulton cho‘qqisining balandligi qancha?
S
Sinf rahbariJahon tarixidan: Angliya va Fransiya o‘rtasidagi urush 1337–1453 yillarda tanaffuslar bilan davom etgan. 1346-yilda inglizlar Kresida g‘alaba qozonishgan.
Siz
Hisoblayman: 1453 − 1337 = 116 yil. Nomi «yuz yillik», aslida biroz uzoqroq.
M
MalikaO‘zbekiston tarixidan: Chig‘atoy ulusi 1224-yilda tuzilgan, Movarounnahr ham unga kirgan. Soliqlar og‘ir bo‘lgan: kalon hosilning 1/10 qismi.
A
Anvar1238-yilda Buxoro yaqinidagi Torob qishlog‘ida elak yasovchi Mahmud Torobiy qo‘zg‘olon ko‘targan.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi
🔒Qulf 9: Yuz yillik urush va ulus
Topshiriq: Yuz yillik urush nechanchi yillarda bo‘lgan?
Juma
A
AnvarJuma. A: 15 N da 75 sm cho‘ziladi, tarozi bo‘yidan uzun. A chiqdi.
Z
ZarinaC: 15 N da atigi 3,75 sm, lekin har 100 g ga 2,5 mm. O‘qib bo‘lmaydi, shuning uchun C chiqdi.
M
MalikaB: 15 N da 15 sm, ruxsat etilgan chegarada; 100 g ga 10 mm, o‘qish oson. Ikkala shart bajarildi.
Siz
Oraliq: k kamida 100 va ko‘pi bilan 200 N/m. B shu oraliqda, 100 N/m.
FizikaAlgebraTexnologiya
🔒Qulf 10: Qaror: B prujina
Topshiriq: Qaysi ikki shart birgalikda faqat B ni qoldirdi?
★
Bir haftani bir hikoyada takrorlading!
Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.
Ona tiliIngliz tiliTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Zoologiya)FizikaGeografiyaGeometriyaJahon tarixiO‘zbekiston tarixiRus tili
0 / 13 yulduz
Jamoa hisoboti
Tarozi uchun B prujina
Maqsad: 1,5 kg gacha o‘lchaydigan qo‘l tarozisi uchun prujina tanlash. Usul: 2-laboratoriyada A, B va C ning bikirligini F : Δl bilan topdik: 20, 100 va 400 N/m. 15 N da ko‘rsatkich yo‘li 15 sm dan oshmasin: k ≥ 100. 100 g ga kamida 5 mm: k ≤ 200. Natija: A 75 sm cho‘ziladi, C esa 100 g ga 2,5 mm. B ikkala shartga mos. Tavsiya: B prujinani olish.
— 7-B jamoa
Topilgan kalitlar
O‘lchangan bikirlik: A 20 N/m, B 100 N/m, C 400 N/m.
15 N da ko‘rsatkich 15 sm dan oshmasin: k kamida 100 N/m. A 75 sm cho‘ziladi, A chiqib ketdi.
Har 100 g (1 N) uchun ko‘rsatkich kamida 5 mm siljisin: k ko‘pi bilan 200 N/m. C 2,5 mm siljiydi, C chiqib ketdi.
Yulduzli savollar
B prujina 15 N da necha santimetr cho‘ziladi?
Mos burchaklar 90° va 90° bo‘lsa, shkala va prujina haqida nima deymiz?
O‘ylab ko‘r: C eng kam cho‘zildi, bu yaxshi emasmi? Nega tanlamadik?