Hisoblash formulasi; ko‘ylak orqa bo‘lagining to‘r chizmasi
Milliy ko‘ylak chizmasi gavdadan olingan o‘lchovlar va qo‘shimcha haqlar asosida chiziladi. Avval hisoblash jadvali tuziladi: unda har bir kesmaning nomi, formulasi, namunaviy o‘lchov va «Mening o‘lchovim» ustuni bo‘ladi. Chizma millimetrli qog‘ozda 1:4 masshtabda chiziladi: asosiy chiziqlar yumshoq (2M), yordamchi chiziqlar qattiqroq (TM) qalamda. Formulalarda ko‘krak aylanasining yarmi KAYA, bo‘yin aylanasining yarmi BnAYA bilan belgilanadi; quyida hisob o‘zimiz tanlagan namunaviy razmer uchun berilgan (KAYA = 48, BnAYA = 18, kiyim uzunligi 92, belgacha uzunlik 38, yelka qiyaligi 40, yelka kengligi 12). To‘r: kiyim uzunligi BnE = KU = 92; to‘r eni BnBn1 = KAYA + (2…4) = 48 + 4 = 52; belgacha BnBl = 38; qo‘ltiq chuqurligi BnK = KAYA : 3 + 5 = 16 + 5 = 21; orqa kenglik KK2 = KAYA : 3 + 3 = 19; yeng o‘mizi kengligi K2K3 = KAYA : 4 = 12, uning yarmi K2K4 = 6; bel va bo‘ksa orasi BlBk – doimiy kesma (16–18 sm). Orqa bo‘lak bo‘yin o‘mizi: eni BnBn2 = BnAYA : 3 + 0,5 = 6 + 0,5 = 6,5, balandligi Bn2Bn3 = BnBn2 : 3 ≈ 2; yelka nuqtasi uchun BlE = yelka qiyaligi + Bn2Bn3 = 40 + 2 = 42; yelka chizig‘i Bn3E1 = yelka kengligi + 1,5 = 13,5. Natijalar 0,5 sm gacha yaxlitlanadi va har kim o‘z o‘lchovini qo‘yib hisoblaydi. Chiziqlar chizg‘ich, burchakli chizg‘ich va lekalo bilan chiziladi. Xavfsizlik: o‘tkir qalam va burchakli chizg‘ich uchlarini ehtiyot qiling, stol chetida qoldirmang, o‘chirg‘ichni og‘izga olmang, qaychini yopiq holda uzating.
O‘quvchi maktab gulzorining rejasini katakli qog‘ozga chizadi va har bir katak bir xil uzunlikni bildirsin deb kelishadi. Keyinchalik gulzor o‘lchamini to‘g‘ridan-to‘g‘ri chizmadan o‘qish mumkin bo‘ladi.
Xarita tuzuvchilar, quruvchilar va andoza chizuvchi tikuvchilar kichraytirilgan chizma asosida haqiqiy o‘lchamni aniqlaydi.
Parta ustini katakli qog‘ozga chizing: bir katak uchun qarich yoki chizg‘ich uzunligini o‘zingiz tanlang va haqiqiy o‘lchamni yozing.
Hisoblash jadvali: kitob formulalari bo‘yicha o‘z o‘lchovingiz uchun orqa bo‘lak jadvalini to‘ldiring (birinchi 8 qator). Natijalarni millimetrli qog‘ozda 1:4 masshtabda chizing. O‘lchovlarni taqqoslamang.