☰ Mundarija · Jahon tarixi

Yaponiya va Koreya

Darslar 39–40 · 2 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
40

Koreya

Darslik: 138–139-betlar
MaqsadKoreya davlatlari tarixini: Tangun afsonasi, Uch qirollik, Silla, Koryo va Choson davrlarini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Choson · JoseonUch qirollik · Three KingdomsKoryo · GoryeoTangun · Dangun
Tushuntirish

Choson — «Tong tarovati» mamlakati — ilk koreys davlatidir; afsonaga ko‘ra uning asoschisi Tangun Pxenyanda qirollikka asos solgan (bu — afsona, koreyslar Tangun davrini xalqning tashkil topish davri deb hisoblaydi). Keyinchalik Qadimgi Choson o‘rnida uch qirollik — Pekche, Silla va Koguryo vujudga keldi. Koguryo IV–V asrlarda Koreya yarimorolining shimolida va Lyaodunda yirik davlat bo‘lib, xitoyliklarni haydadi; uning o‘rnida keyinroq Parxe qirolligi tashkil topdi va IX asrning birinchi yarmida kuchaydi, X asrda kidanlar zarbasidan so‘ng parchalandi. Janubda III–IV asrlarda Pekche vujudga keldi; Koreyaga buddizm va xitoy yozuvi Xitoydan kirib kelgan, Pekche esa ularni, budda tasvirlari va boshqa madaniyat unsurlari bilan birga, Yaponiyaga yetkazishda muhim rol o‘ynagan. Janubi-sharqdagi Silla dastlab eng zaifi bo‘lsa-da, 668-yilda Xitoydagi Tan sulolasi bilan ittifoq tuzib yarimorolni birlashtirdi; VIII asr o‘rtalarida uning oltin davri boshlandi. 918-yilda lashkarboshi Van Gon Koryo sulolasiga (918–1392) asos soldi, poytaxti Sonak (hozirgi Keson) bo‘ldi, «Koreya» nomi Koryodan kelib chiqqan. Mo‘g‘ullar 1231-yilda Koryoga bostirib kirib, uni uzoq vaqt o‘z ta’sirida tutdi. 1392-yilda sarkarda Li Son Ge so‘nggi Koryo hukmdorini taxtdan chetlatib Li sulolasiga asos soldi, mamlakat yana Choson deb ataldi, poytaxt Xansonga (hozirgi Seul) ko‘chirildi; XV asr o‘rtalarida Choson iqtisodiy va madaniy yuksaldi.

Namunalar
Uch qirollik: Koguryo (shimol), Pekche (janub-g‘arb), Silla (janubi-sharq) → 668 Silla birlashtirdi.
Davlat nomlari zanjiri: Choson → Uch qirollik → Silla → Koryo (918) → Choson (1392).
Sinfda faoliyat

«Koreya xaritasi»: bolalar yarimorolni uch qismga bo‘lib, har qirollikning joyini rang bilan belgilaydi.

Mashq
1
Tangun haqida nima aytiladi va bu haqiqatmi?
2
Uch qirollik qaysilar?
3
Silla yarimorolni qachon va kim bilan ittifoq tuzib birlashtirdi?
4
«Koreya» nomi qayerdan kelib chiqqan?