Rus knyazliklari va bosqinchilarga qarshi kurash

Xorazmshohlar davlatini bosib olgan mo‘g‘ul qo‘shinining bir qismi 1223-yilda Kalka daryosi bo‘yida rus knyazlari qo‘shinini tor-mor qildi. 1237–1242-yillarda Chingizxonning nabirasi Botuxon Sharqiy Yevropaga katta yurish uyushtirdi: avval Rus knyazliklarini bosib oldi, keyin Polsha va Vengriyaga yurish qilib, Bolqongacha yetib bordi. Feodal tarqoqlik mo‘g‘ullarga qo‘l keldi: Volga bo‘yi shaharlari, Ryazan, Vladimir, so‘ng 1240-yilda Kiyev olindi. Bosib olingan yerlarda Botuxon Oltin O‘rda xonligini tuzdi; dastlabki poytaxti Saroy-Botu Volga quyi oqimida edi. U soliq yig‘ishni tezlashtirish uchun knyaz Yaroslavga Vladimir knyazligini boshqarish yorlig‘ini berdi. Mo‘g‘ul istilosi Rusning iqtisodiy va madaniy rivojiga salbiy ta’sir qildi. Shu bilan birga rus yerlari G‘arbdan bosim ostida edi: nemis ritsarlari Boltiqbo‘yi estlar yerlarini egallab, Novgorod–Pskov chegarasiga yaqinlashdi, shved feodallari 1240-yilda Neva bo‘ylab bostirib keldi. Novgorod knyazi Aleksandr Yaroslavich 1240-yil 15-iyulda Neva daryosi sohilida shvedlarni yengdi (shuning uchun Nevskiy laqabini oldi), 1242-yil aprelida Chud ko‘lida nemis ritsarlari ustidan g‘alaba qozondi — bu jang «Muz ustidagi jang» nomi bilan qolgan.