Ruslarning bosqinchilarga qarshi kurashi
Xorazmshohlar davlatini bosib olgan mo‘g‘ul qo‘shinining bir qismi 1223-yilda Kalka daryosi bo‘yida rus knyazlari qo‘shinini tor-mor qildi. 1237–1242-yillarda Chingizxonning nabirasi Botuxon Sharqiy Yevropaga katta yurish uyushtirdi: avval Rus knyazliklarini bosib oldi, keyin Polsha va Vengriyaga yurish qilib, Bolqongacha yetib bordi. Feodal tarqoqlik mo‘g‘ullarga qo‘l keldi: Volga bo‘yi shaharlari, Ryazan, Vladimir, so‘ng 1240-yilda Kiyev olindi. Bosib olingan yerlarda Botuxon Oltin O‘rda xonligini tuzdi; dastlabki poytaxti Saroy-Botu Volga quyi oqimida edi. U soliq yig‘ishni tezlashtirish uchun knyaz Yaroslavga Vladimir knyazligini boshqarish yorlig‘ini berdi. Mo‘g‘ul istilosi Rusning iqtisodiy va madaniy rivojiga salbiy ta’sir qildi. Shu bilan birga rus yerlari G‘arbdan bosim ostida edi: nemis ritsarlari Boltiqbo‘yi estlar yerlarini egallab, Novgorod–Pskov chegarasiga yaqinlashdi, shved feodallari 1240-yilda Neva bo‘ylab bostirib keldi. Novgorod knyazi Aleksandr Yaroslavich 1240-yil 15-iyulda Neva daryosi sohilida shvedlarni yengdi (shuning uchun Nevskiy laqabini oldi), 1242-yil aprelida Chud ko‘lida nemis ritsarlari ustidan g‘alaba qozondi — bu jang «Muz ustidagi jang» nomi bilan qolgan.
Bola tarix darsida Xorazm nomini boshqa mamlakat tarixi mavzusida uchratadi. Bu o‘zga yurtlar tarixi bilan bizning hududimiz tarixi o‘zaro bog‘liq ekanini ko‘rsatadi.
Tarixchilar turli mamlakatlar tarixini bog‘lab o‘rganadi, geograflar tarixiy voqealarni xaritada ko‘rsatadi, muzey xodimlari ko‘rgazmalar tayyorlaydi.
Xaritadan Xorazm viloyatini toping va unga yaqin ikkita hududni yozing.
«Ikki front»: bolalar xaritada Rusga sharqdan (mo‘g‘ullar) va g‘arbdan (shved, nemis) xavf yo‘nalishlarini turli rangli strelkalar bilan ko‘rsatadi.