☰ Mundarija · Jahon tarixi

Angliya o‘rta asrlarda

Darslar 26–27 · 2 ta dars · T. O‘. Salimov, F. E. Sultonov. Jahon tarixi (milodiy V asr oxiridan – XV asr oxirigacha), 7-sinf. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, Toshkent, 2017 (qayta ishlangan va to‘ldirilgan 3-nashr)
27

Angliya o‘rta asrlar so‘ngida

Darslik: 102–103-betlar
MaqsadUot Tayler qo‘zg‘oloni, Qizil va Oq gullar urushi va Genrix VII Tyudor davrini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
jon solig‘i · poll taxUot Tayler · Wat TylerQizil va Oq gullar urushi · Wars of the RosesTyudorlar · Tudors
Tushuntirish

Yuz yillik urush Angliya iqtisodiyotiga ham zarar yetkazdi. 1377-yilda jon solig‘i joriy etildi, 1380-yilda u uch baravar oshirildi; soliq yig‘uvchilarning suiiste’mollari 1381-yilgi qo‘zg‘olonga sabab bo‘ldi. Kambag‘al ruhoniy Jon Boll va’zlarida odamlar tabiatan teng ekanini aytgan. Qo‘zg‘olonga Uot Tayler boshchilik qildi; ular Londonga kirib, amaldorlarning uylarini yondirdi. 14 yoshli Richard II «Mayl End» dasturini qabul qildi: dehqonlarning qaramligini bekor qilish, erkin savdo va yer solig‘ini kamaytirish. Smitfildda ikkinchi uchrashuvda Tayler to‘qnashuvda halok bo‘ldi, qirol va’dalar berib qo‘zg‘olonchilarni tarqatdi, so‘ng qo‘shin ularni shafqatsiz bostirdi. Shunga qaramay, XV asrda ko‘p qaram dehqon to‘lov evaziga ozod bo‘ldi. 1455–1485-yillarda Lankasterlar va Yorklar o‘rtasidagi «Qizil va Oq gullar» urushi bo‘ldi; baronlar ko‘plab qirildi. 1485-yilda Bosvort jangida g‘alaba qozongan Genrix Tyudor Genrix VII (1485–1509) nomi bilan taxtga o‘tirdi. Uning davrida qirol hokimiyati kuchaydi: u yangi zodagon oilalarni lordlar palatasiga kiritdi, umumpalata esa yangi soliqlarga ko‘mak berdi.

Namunalar
1381: jon solig‘i → qo‘zg‘olon → Mayl End dasturi → Tayler halok → bostirish.
Gullar: Lankasterlar — qizil atirgul; Yorklar — oq atirgul (an’anaviy belgi).
Sinfda faoliyat

«Qo‘zg‘olon talablari»: sinf ikki dasturni (Mayl End, Smitfild) taqqoslab, talablarni ikki ustunga yozadi.

Mashq
1
Uot Tayler qo‘zg‘olonining sababi nima edi?
2
Mayl End dasturida nimalar vada qilindi?
3
Qizil va Oq gullar urushi qaysi yillarda bo‘lgan va qanday tugagan?
4
Nima uchun Genrix VII qirol hokimiyatini oson mustahkamlay oldi?