ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Geometriya

Uchburchak burchaklari yig‘indisi. Tashqi burchak

Darslar 37–38 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
38

Uchburchak tashqi burchagining xossasi

Darslik: 100–101-betlar
MaqsadUchburchak tashqi burchagi va uning xossasini bilish.
Yangi so‘zlar
tashqi burchak · exterior angleqo‘shni bo‘lmagan ichki burchaklar · non-adjacent interior anglesnatija · corollaryichki burchak · interior angle
Tushuntirish

Uchburchak ichki burchagiga qo‘shni burchak uchburchakning tashqi burchagi deyiladi. Har bir uchda ikkita tashqi burchak bor va ular vertikal bo‘lgani uchun teng. Teorema: uchburchakning tashqi burchagi unga qo‘shni bo‘lmagan ikki ichki burchak yig‘indisiga teng. Isbot: tashqi burchak ∠4 va unga qo‘shni ichki burchak ∠3 uchun ∠3 + ∠4 = 180°, uchburchak burchaklari yig‘indisiga ko‘ra ∠1 + ∠2 + ∠3 = 180°; demak ∠4 = ∠1 + ∠2. Natija: tashqi burchak unga qo‘shni bo‘lmagan har bir ichki burchakdan katta. Masalan, ichki burchaklari 40° va 65° bo‘lgan uchinchi burchakka qo‘shni tashqi burchak 40° + 65° = 105°.

αβγα + βABCD
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘quvchi teng tomonli uchburchak shaklidagi yo‘lak bo‘ylab yursa, har bir burchakda 120° ga buriladi (180° - 60°). Uch burilish 3 · 120° = 360°, ya’ni u boshlang‘ich yo‘nalishga qaytadi. Tashqi burchak shu burilishni ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Robot dasturchisi burilish buyruqlarini beradi, yo‘l rejalovchi burilishlarni hisoblaydi, haydovchi aylanma yo‘lda yo‘nalishni kuzatadi.

Bugun sinab ko‘ring

Qog‘ozga uchburchak chizing va qalamni bir tomoniga qo‘yib, har bir burchakda tashqi burchak qadar buring. Qalam uchta burilishdan keyin boshlang‘ich yo‘nalishga qaytishini ko‘ring.

Namunalar
35°50°85°ABCD
△ABC da ∠A = 35°, ∠B = 50°: C uchidagi tashqi burchak 35° + 50° = 85°.
45°?120°BCAD
A uchidagi tashqi burchak 120°, ∠B = 45°: ∠C = 120° − 45° = 75°.
Sinfda faoliyat

«Tashqi burchakni ko‘rsat»: chizilgan uchburchakning har bir uchida ikkita tashqi burchakni bo‘yab, ularni o‘lchab tekshiring.

Mashq
1
△ABC da ∠A = 28°, ∠C = 61°. B uchidagi tashqi burchak necha gradus?
28°61°?ACBD
2
Tashqi burchak 130°, unga qo‘shni bo‘lmagan ichki burchaklardan biri 80°. Ikkinchisi?
80°?130°ACBD
3
Uchburchak ichki burchagi 72°. Unga qo‘shni tashqi burchak necha gradus?
4
Nima uchun tashqi burchak unga qo‘shni bo‘lmagan ichki burchakdan katta?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYomg‘ir plashi uchun mato tanlashHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →