☰ Mundarija · Geometriya

Parallellik alomatlari

Darslar 31–32 · 2 ta dars · Geometriya 7-sinf, tuzatilgan va to‘ldirilgan 3-nashr. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (Xalq ta’limi vazirligi tasdiqlagan)
32

Ikki to‘g‘ri chiziqning parallellik alomatlari (davomi)

Darslik: 84–85-betlar
MaqsadParallellik alomatining natijalari (mos va ichki bir tomonli burchaklar) bilan ishlash.
Yangi so‘zlar
natija · corollarymos burchaklar · corresponding anglesichki bir tomonli burchaklar · same-side interior anglesyig‘indisi 180° · sum of 180°
Tushuntirish

Isbotlangan teoremadan qo‘shimcha mulohazasiz darhol chiqariladigan tasdiqni natija deymiz. 1-natija: ikki to‘g‘ri chiziq va kesuvchi hosil qilgan bir juft mos burchak teng bo‘lsa, chiziqlar parallel; chunki mos burchaklardan biri ikkinchisiga vertikal burchak bilan teng bo‘lgan ichki almashinuvchi burchakka teng bo‘ladi. 2-natija: bir juft ichki bir tomonli burchaklar yig‘indisi 180° bo‘lsa, chiziqlar parallel; chunki qo‘shni burchaklar yig‘indisi 180° bo‘lgani uchun ichki almashinuvchi burchaklar teng chiqadi. Bitta juft burchakni tekshirish kifoya: qolgan juftlar shundan kelib chiqadi. Masalada chizma bo‘yicha noma’lum burchakni topib, qaysi natija qo‘llanishini aniqlang.

Namunalar
Mos burchaklar 80° va 80° ⇒ a ∥ b (1-natija).
Ichki bir tomonli burchaklar 108° va 72°: 108° + 72° = 180° ⇒ a ∥ b (2-natija).
Sinfda faoliyat

«Natijani tanlang»: o‘qituvchi ikki chiziq va kesuvchi hosil qilgan burchaklarni aytadi, bolalar «1-natija», «2-natija» yoki «parallel emas» deb javob beradi.

Mashq
1
Ichki bir tomonli burchaklar 115° va 65°. Chiziqlar parallelmi?
2
Mos burchaklar 50° va 55°. Parallelmi?
3
Ichki bir tomonli burchaklardan biri 4x, ikkinchisi 5x. Chiziqlar parallel bo‘lsa x necha gradus?
4
Nima uchun ichki bir tomonli burchaklar yig‘indisi 180° bo‘lsa, ichki almashinuvchilar teng?