O‘rta Osiyo hududining rivojlanish tarixi. Foydali qazilmalari
Eng qadimgi — arxey va proterozoy eralarida hozirgi O‘rta Osiyo o‘rnini dengiz egallab yotgan. Paleozoy erasida Tetis dengizi ichida orollar ko‘tarila boshladi, kaledon va gersin burmalanishlarida Qozog‘iston past tog‘lari, Tyanshanning katta qismi va Markaziy Qizilqum tog‘lari paydo bo‘ldi. Kaynozoyning neogen davrida sodir bo‘lgan alp burmalanishi Pomir, Kopetdog‘, Hindukush kabi tog‘larni ko‘tardi, Tyanshan esa yangilandi; tog‘lar hozir ham ko‘tarilmoqda. Pomir va Tyanshan Yevrosiyo hamda Hindiston litosfera plitalari to‘qnashadigan hududda joylashgani sababli o‘lkada zilzilalar tez-tez bo‘ladi (masalan, 1966-yilda Toshkentda, 1976- va 1984-yillarda Gazlida). O‘rta Osiyo foydali qazilmalarga boy: Qarag‘anda va Ekibastuzda toshko‘mir, Ohangaronda (Angren) qo‘ng‘ir ko‘mir, Farg‘ona, Qoraqum, Ustyurt va Qashqadaryo hududlarida neft va gaz, Olmaliq va Jezqazg‘anda mis, Qizilqum va Qoratovda fosforit, Nurotada marmar bor.
«Konlar xaritasi»: yozuvsiz xaritaga ko‘mir, neft-gaz, mis va marmar konlarini turli belgilar bilan tushiring va belgilar jadvalini tuzing.