Iqlimi, suvlari, tuproqlari, o‘simliklari va hayvonot dunyosi (Qizilqum)
Qizilqum iqlimi kontinental: qish sovuq, yoz issiq, quruq va serquyosh. Shimoliy qismi ochiq bo‘lgani uchun Arktika va Sibir havosi tez-tez kiradi va harorat –31…–35°C gacha tushadi; yanvarning o‘rtachasi shimolda –5…–10°C, o‘rtada –2…–4°C, janubda –1…–2°C. Iyulning o‘rtachasi markaz va janubda +30°C, boshqa joylarda +26…+28°C, eng issiq harorat +48°C gacha yetadi, qum yuzasi esa +75…+80°C gacha qiziydi. Yillik yog‘in juda kam — 75–100 mm, uning 48 foizi bahorda va 30 foizi qishda; mumkin bo‘lgan bug‘lanish 1000–1500 mm. Doimiy oqar suv yo‘q: faqat janubi-g‘arbdan tranzit Amudaryo o‘tadi, bahorda qoldiq tog‘larda vaqtli soylar paydo bo‘lib quriydi. Yerosti suvlari ko‘p: grunt suvi sho‘r, mezozoy va paleogen qatlamlari orasida bosimli chuchuk suv, paleozoyda termal mineral suv bor. Tuproq: tekislikda qumli va qumoq, tog‘lar atrofida sur-qo‘ng‘ir, botiqlarda sho‘rxok. Qizilqumda 600 dan ortiq o‘simlik turi bor: bahorda efemer va efemeroidlar (rang, qo‘ng‘irbosh, lola), mustahkam qumda juzg‘un, oq saksovul, qandim, selin; sho‘rxokda qora saksovul, yulg‘un, sarisazan; Amudaryo bo‘yida to‘qay. Hayvonlar: yumronqoziq, qum sichqoni, qo‘shoyoq, echkemar, ilonlar, cho‘l mushugi, jayron, bo‘ri, tulki; hasharotlardan chayon, qoraqurt, falanga. Qizilqum qo‘riqxonasi Amudaryo bo‘yidagi to‘qayni va unda yashovchi hayvonlarni, jumladan xongulni asraydi.
Sinf bahorda cho‘lga qisqa tabiat sayohatini rejalashtiradi, chunki bahorgi yomg‘irdan keyin ephemerlar qisqa muddat gullaydi. Keyinroq faqat quruq poyalarni ko‘rish mumkin.
Botaniklar gullash vaqtini kuzatadi, fotograflar va tabiat gidlari mavsumni hisobga oladi, chorvadorlar yaylov muddatini belgilaydi.
Yil davomida yaqin atrofda gullaydigan uchta o‘simlikni oylar bo‘yicha taxmin qilib, jadvalga yozing.
«Cho‘l sayohati»: Qizilqumga sayohat uchun 8 ta narsadan iborat xavfsizlik ro‘yxatini tuzing (suv, bosh kiyim, xarita, aloqa va h. k.). Cho‘lga faqat kattalar bilan boring.