ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi7-sinf · 31-hafta

Qizilqum chetiga: poyezdmi, avtobusmi?

🎯 Missiya: Qizilqum chetiga avtobus, poyezd yoki mikroavtobusdan qaysi birida boramiz — va nega?

Dushanba

Sinf rahbariMayning o‘rtalarida shanba kuni Qizilqum chetiga — qum marzalarini ko‘rishga — boramiz. Qo‘riqxona yo‘lboshchisi stansiyada soat 9:00 da kutadi. Qanday borishni siz hal qilasiz.
AnvarYo‘l 240 km. Guruh — o‘qituvchi bilan 6 kishi, transport uchun 450 000 so‘m. Yo‘lboshchi qoidasi: soat 13:00 gacha qumdan chiqamiz.
ZarinaAlbatta, kech qolmaymiz! Ehtimol, avtobus arzon bo‘lar. Afsuski, u sekin. Xullas, hisoblash kerak. Bular — lar: ishonch, gumon, afsuslanish, xulosa.
JasurModal so‘z gap bo‘lagi emas va vergul bilan ajratiladi. Yaxshiyamki — quvonch; avvalo — fikr tartibi; masalan — misol.
Ona tili

Qulf 1: Albatta, ehtimol...

Topshiriq: Qaysi so‘z gumon (taxmin) bildiradi?

🔑 Kalit: Shartlar: yo‘l 240 km, 6 kishi, 450 000 so‘m; soat 9:00 da stansiyada bo‘lish kerak, 13:00 gacha qumdan chiqiladi.

MalikaGeografiyada Qizilqum okrugini o‘rgandik: Amudaryo va Sirdaryo orasida, yuzasi asosan qumli tekislik, qum marzalari va barxanlar bor. Eng past joyi — Mingbuloq botig‘i (dengiz sathidan 12 m past).
ZarinaQuyi Zarafshon — O‘zbekistonning eng issiq hududlaridan biri: iyul o‘rtachasi +28…+29,6°C, ayrim kunlari +44…+45°C. Yillik yog‘inning atigi 2–3 foizi yozga to‘g‘ri keladi.
AnvarYillik 100–200 mm yog‘inning 44–48 foizi bahorga to‘g‘ri keladi. Demak, may — cho‘l eng yashil, eng qulay payt; yozda esa dahshatli issiq.
JasurShuning uchun yo‘lboshchi 13:00 gacha qumdan chiqishni so‘raydi: tushdan keyin issiq kuchayadi.
Geografiya

Qulf 2: Qizilqum va issiq

Topshiriq: Yo‘lboshchi nega 13:00 gacha qumdan chiqishni so‘raydi?

🔑 Kalit: Bahor — eng nam va yashil fasl, yoz esa +44…+45°C gacha issiq: may o‘rtasi qulay, lekin tushdan keyin issiq: 13:00 gacha qumdan chiqamiz.

Seshanba

ZarinaInglizchada sayohat plakati loyihasi: sarlavha, rasm, 4–5 gap, sabablar va transport. “Why go to the Kyzylkum? To see the sand ridges and to try desert tea!”
JasurTransportni solishtiramiz: “A bus is cheaper than a train, but it is slower.” “A train is quicker than a bus, but not as cheap as a bus.”
MalikaNarxlar (borish-qaytish): avtobus — kishiga 40 000, poyezd — 70 000 so‘m. Mikroavtobus ijarasi — 600 000 so‘m, hamma uchun.
AnvarMuzeylarda esa qoida bor: eksponatlarga tegmaymiz, shovqin qilmaymiz, kattalar bilan boramiz. Londondagi Tabiiy tarix muzeyi 1881-yilda ochilgan: “When did it open?”
Ingliz tili

Qulf 3: Sayohat plakati

Topshiriq: Jasurning gapini tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Atrainisquickerthanabus.

🔑 Kalit: Narxlar: avtobus 6 × 40 000 = 240 000, poyezd 6 × 70 000 = 420 000, mikroavtobus 600 000 so‘m. Byudjet — 450 000: mikroavtobus sig‘maydi.

AnvarVaqt = masofa : tezlik. Avtobus o‘rtacha 40 km/soat, poyezd 60 km/soat. Masofa d km bo‘lsa, vaqtlar farqi: d/40 − d/60.
ZarinaV bobni takrorlaymiz. Tartib: maxrajlarni ajratamiz, ni yozamiz, umumiy maxrajga keltiramiz. Umumiy maxraj 120: 3d/120 − 2d/120 = d/120.
Jasurd = 240 bo‘lsa, 240/120 = 2 soat. Avtobus 240 : 40 = 6 soat, poyezd 240 : 60 = 4 soat. Tekshiruv: 6 − 4 = 2 ✓.
MalikaSoat 5:00 da chiqsak: poyezd 9:00 da yetadi, avtobus esa 11:00 da.
Algebra

Qulf 4: Yo‘lda necha soat?

Topshiriq: d/40 − d/60 ni soddalashtiring.

🔑 Kalit: 5:00 da chiqsak, poyezd (240 : 60 = 4 soat) 9:00 da yetadi, avtobus (6 soat) 11:00 da — stansiyadagi uchrashuvdan 2 soat kech.

Chorshanba

AnvarQum chetida dam olish uchun uchburchak brezent soyabon qilamiz. Uch arqon uzunligi tanlanadi.
MalikaUchburchakni uch tomoni bo‘yicha yasaymiz: eng uzun tomon c ni olamiz, A dan b radiusli, B dan a radiusli aylana chizamiz; kesishgan nuqta — C.
ZarinaYechim bor bo‘lishi uchun aylanalar kesishishi kerak, ya’ni a + b > c — uchburchak tengsizligi. Masalan, 5, 6, 12 m dan uchburchak chiqmaydi: 5 + 6 < 12.
JasurTomon va unga yopishgan ikki burchak berilganda ham yasash mumkin. Sirkul uchi o‘tkir — kattalar yordamida.
Geometriya

Qulf 5: Soya uchun brezent

Topshiriq: Qaysi uzunliklardan uchburchak yasab bo‘ladi?

MalikaYo‘lboshchi qoidasi: faqat 20 m gacha balandlikdagi marzaga chiqamiz. Fizikada ni o‘rgandik: Eₚ = mgh.
Anvarh — nol sathdan balandlik. 40 kg li bola, h = 20 m, g ≈ 10 N/kg: Eₚ = 40 × 10 × 20 = 8000 J = 8 kJ.
JasurKo‘tarilishdagi ish potensial energiyaning ortishiga teng. Pastga tushganda esa og‘irlik kuchi ish bajaradi, Eₚ kamayadi.
ZarinaCho‘zilgan prujinaning ham energiyasi bor: qancha ko‘p deformatsiya, shuncha ko‘p ish bajara oladi.
Fizika

Qulf 6: Qum marzasiga chiqish

Topshiriq: Massa 50 kg, h = 10 m, g ≈ 10 N/kg. Eₚ qancha?

ZarinaTexnologiyada quroqchilikni o‘rgandik. Qum ustida o‘tirish uchun «Tegirmon» usulida yostiqcha jildini tikamiz.
AnvarMato oldin qilinadi: ikki mato har xil tortishsa, buyum buzilishi mumkin. Shablon bo‘yicha uchburchaklar qirqiladi, chok haqi qoldiriladi.
MalikaKvadratning tomoni 5 sm, har kvadrat ikki uchburchakdan. To‘rt kvadrat — bitta 10 × 10 sm blok. 4 × 4 = 16 blok 40 × 40 sm yuzni beradi.
JasurQaychi o‘tkir — kattalar yordamida. To‘ldirgich — poroloni, oxirgi chok esa ko‘rinmas shok bilan.
Texnologiya

Qulf 7: Qum uchun yostiqcha

Topshiriq: Bitta blok 4 ta kvadratdan, har kvadrat 2 uchburchakdan. 16 blokka nechta uchburchak kerak?

Payshanba

AzizOpa, it nega mo‘ylovli?
ZarinaMo‘ylov — : qorong‘ida va yaqin masofada narsalarni sezishga yordam beradi.
MalikaBiologiyada itning ichki tuzilishini o‘rgandik. Ovqat og‘iz, halqum, qizilo‘ngach, oshqozon va ichaklardan o‘tadi; tishlar maydalaydi, so‘lak ho‘llaydi. Ko‘krak qafasini qorindan ajratadi.
AnvarSutemizuvchilar bolasini sut bilan boqadi, sut bezlari bor. Homila onasi bilan orqali bog‘lanadi: ozuqa va kislorod o‘tadi, ona va bola qoni aralashmaydi.
Biologiya (Zoologiya)

Qulf 8: Mo‘ylov va diafragma

Topshiriq: Itda ko‘krak qafasini qorindan nima ajratadi?

ZarinaPoyezdda 4 soat — viktorina kartochkalari tayyorlaymiz. Adabiyotdan: Abdulla Qahhorning «Dahshat» hikoyasi. Mazmunini aytmaymiz — o‘qish kerak. Kartochka: «Cho‘l tunini 3 gap bilan o‘zing tasvirla».
JasurRus tilida С. А. Есенин (1895–1925), «Черёмуха». Toshkent va Buxoroda ham bo‘lgan ekan! Yangi so‘zlar: черёмуха, колокол, ручей, проталинка. She’rni kitobdan o‘qiymiz.
MalikaKartochka: «Epitet, metafora, o‘xshatish, olitsetvorenie» — o‘zingizning misolingiz: «весёлый ручей» — epitet.
AdabiyotRus tili

Qulf 9: Poyezd uchun kartochkalar

Topshiriq: Rus so‘zlarini suratlarga moslashtir.

So‘zni mos rasmga sudrang (yoki ikkalasini ketma-ket bosing)

колокол 🔔ручей 🏞️черёмуха 🌸проталинка 🌱

AnvarJahon tarixidan: Yaponiyada XI–XII asrlarda soliqdan ozod xususiy mulklar — lar paydo bo‘lgan. Yer olgan jangchilar — lar. Rasman imperator — mikado, amalda XII asr oxiridan kuch da.
MalikaO‘zbekiston tarixidan: Ulug‘bekdan keyin Movarounnahrda siyosiy beqarorlik. 1451-yilda Abu Said Samarqandni oldi, 1457-yilda Hirotni.
Zarina1469-yil 24-martda Sulton Husayn Boyqaro Hirotga kirdi; davlat yana ikkiga bo‘lindi. Husayn Xurosonni qariyb 40 yil boshqardi, Alisher Navoiy ham shu davrda yashagan.
JasurKeyinroq Shayboniylar Movarounnahrga keldi. Kartochkada: «Hirotga 1469-yil martda kim kirdi?»
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 10: Tarix kartochkalari

Topshiriq: 1469-yil 24-martda kim Hirotga kirdi?

Juma

Sinf rahbariJuma. Poyezd chiptalarini bugun oldindan bron qilish kerak. Kalitlar?
AnvarAvtobus: 240 000 so‘m, 6 soat — 11:00 da yetadi. Poyezd: 420 000 so‘m, 4 soat — 9:00. Mikroavtobus: 600 000 so‘m, 3 soat — 8:00.
ZarinaMikroavtobus 450 000 dan qimmat — chiqdi. Avtobus eng arzon, lekin uchrashuvdan 2 soat kech qolamiz va qumda faqat 13:00 gacha ikki soat qoladi.
JasurPoyezd 420 000 so‘m — byudjetga sig‘adi, 30 000 so‘m qoladi. Soat 9:00 da yo‘lboshchi bilan uchrashamiz, qumda 4 soat bo‘lamiz.
Qaror: poyezd. Arzonlik emas, vaqt va qoida muhimroq.
Ingliz tili

Qulf 11: Qaror: qanday boramiz?

Topshiriq: Qaysi kalit mikroavtobusni rad etdi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 12 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Zoologiya)FizikaGeografiyaGeometriyaJahon tarixiO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 14 yulduz

Jamoa hisoboti

Qizilqum sayohati uchun poyezd

Maqsad: mayning o‘rtasida Qizilqum chetiga 240 km yo‘l bosib, qum marzalarini ko‘rish. Bahor cho‘l uchun eng qulay fasl, lekin tushdan keyin issiq: 13:00 gacha qumdan chiqamiz. Mikroavtobus 600 000 so‘m — byudjetdan (450 000) oshadi. Avtobus 240 000 so‘m, lekin 6 soat va 11:00 da yetadi. Poyezd 420 000 so‘m, 4 soat va 9:00 da yetadi. Tavsiya: poyezd chiptalarini oldindan olish va soat 5:00 da chiqish.

— 7-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Shartlar: yo‘l 240 km, 6 kishi, 450 000 so‘m; soat 9:00 da stansiyada bo‘lish kerak, 13:00 gacha qumdan chiqiladi.
  2. Bahor — eng nam va yashil fasl, yoz esa +44…+45°C gacha issiq: may o‘rtasi qulay, lekin tushdan keyin issiq: 13:00 gacha qumdan chiqamiz.
  3. Narxlar: avtobus 6 × 40 000 = 240 000, poyezd 6 × 70 000 = 420 000, mikroavtobus 600 000 so‘m. Byudjet — 450 000: mikroavtobus sig‘maydi.
  4. 5:00 da chiqsak, poyezd (240 : 60 = 4 soat) 9:00 da yetadi, avtobus (6 soat) 11:00 da — stansiyadagi uchrashuvdan 2 soat kech.

Yulduzli savollar

  1. d = 360 km. d/60 − d/90 necha soat?

  2. Massa 40 kg, h = 15 m, g ≈ 10 N/kg. Eₚ qancha?

  3. O‘ylab ko‘r: byudjet 650 000 so‘m bo‘lsa, qaysi variant qo‘shimcha imkon bo‘lardi?

Hikoyadagi darslar