ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi7-sinf · 26-hafta

Navro‘z: sumalak qozoni qayerda?

🎯 Missiya: Sumalak qozonini hovlining A, B yoki C joyiga qo‘yamizmi — va nega?

Dushanba

Sinf rahbariNavro‘z — 21-mart, 22-martdan 28-martgacha esa dam olish. Shuning uchun maktab bayrami juma kuni, 19-martda: ota-onalar hovlida sumalak pishiradi. Qozonni hovlining qayeriga qo‘yishni sizning jamoa hal qiladi.
AnvarUchta joy bor. A — bino va sport zali burchagi, tuproq yer; sinf derazalarining sharqida. B — zal devori yonida. C — darvoza oldi, plitka yotqizilgan, derazalarning g‘arbida.
MalikaOta-onalarga taklifnoma yozdim: «Sumalakka kelasizmi?» Bu yerda -mi — .
JasurMen: «Men boraman, sen-chi?» -chi savolni boshqa kishiga o‘tkazadi. -a esa taajjub bildiradi: «Kelding-a!»
ZarinaYuklama gap bo‘lagi emas. Ba’zisi alohida so‘z — : faqat, hatto, axir. Ba’zisi qo‘shimcha — : -mi, -chi, -gina. -u, -da ba’zan bog‘lovchi bo‘ladi: «va» qo‘ysa bo‘lsa — bog‘lovchi.
Ona tili

Qulf 1: Taklifnoma savollari

Topshiriq: Qaysi gapda so‘roq yuklamasi bor?

AnvarShamol qayoqdan esishini bilish kerak. Brauzerni ochdim: sayt manzilini ga yozaman.
ZarinaBitta oynada bir nechta ochsa bo‘ladi: biri ob-havo, biri xarita. Kerakli sahifani ga saqlab qo‘yamiz.
MalikaBirinchi brauzerni 1990-yilda Tim Berners-Li yaratgan. Hozir Chrome, Firefox, Edge, Safari, Opera ko‘p ishlatiladi.
JasurPrognoz: juma kuni ertalab shamol g‘arbdan, kuchsiz. Shamol g‘arbdan esa, tutun sharqqa ketadi.
Sahifani saqlaymiz va payshanba kuni yangilab ko‘ramiz.
Informatika

Qulf 2: Ob-havo sahifasi

Topshiriq: Sayt manzili brauzerning qaysi qismiga yoziladi?

🔑 Kalit: Prognoz: juma kuni ertalab g‘arbiy kuchsiz shamol, tutun sharqqa ketadi. C derazalarning g‘arbida, A esa sharqida.

Seshanba

Sinf rahbariOshpazlar qoidasi: qozon har bir devordan kamida 3 m uzoqda turadi.
ZarinaNuqtadan to‘g‘ri chiziqqacha masofa — uzunligi. Burchak sidagi har bir nuqta burchak tomonlaridan .
AnvarA bino va zal devorlari hosil qilgan burchak bissektrisasida: ikkala devordan 4 m. B esa zal devoridan atigi 2 m, binodan 5 m.
JasurIsboti: ikki to‘g‘ri burchakli uchburchak umumiy gipotenuza va teng burchakka ega, demak ular teng.
Geometriya

Qulf 3: Burchak bissektrisasi

Topshiriq: D nuqta burchak bissektrisasida, bir tomondan 4 m. Ikkinchi tomondan qancha?

🔑 Kalit: Oshpazlar qoidasi: devordan kamida 3 m. A ikkala devordan 4 m (bissektrisada), B esa zal devoridan 2 m — mos emas.

MalikaMehmonlar darvozadan (G) kiradi. A yoki C ga qaysi biri uzoq? Gul to‘shagi atrofidan o‘lchash qiyin, shuning uchun burchaklarni o‘lchadik.
AnvarGAC uchburchakda A burchagi 50°, C burchagi 70°. Teorema: uchburchakda katta burchak qarshisida katta tomon yotadi.
JasurGA tomon C burchagi qarshisida — demak, GA > GC. A darvozadan uzoqroq.
ZarinaAlgebradan IV bobni takrorladik. Hovlining qoplangan qismi: 75 × 75 kvadratdan 25 × 25 gul to‘shagini ayiramiz: 75² − 25² = (75 − 25)(75 + 25) = 5000 m².
Malika hisoblashni ham yengillashtiradi. 3x² − 12x = 0 bo‘lsa, 3x(x − 4) = 0, ya’ni x = 0 yoki x = 4.
GeometriyaAlgebra

Qulf 4: Darvozadan qozongacha

Topshiriq: GAC uchburchakda ∠A = 50°, ∠C = 70°. Qaysi tomon uzunroq?

🔑 Kalit: A darvozadan C ga qaraganda uzoqroq (GA > GC), shuning uchun A ga navbat yo‘li uzunroq.

Chorshanba

MalikaFizika laboratoriyasi: brusokni bilan tekis tortamiz. Tekis harakatda tortish kuchi F ishqalanish kuchiga teng; μ = F/N.
AnvarBrusok 1 kg, og‘irligi P = mg ≈ 10 N, N = P. Stolda dinamometr 3 N ko‘rsatdi: μ = 3/10 = 0,3. Uch marta tortib, o‘rtachasini oldik.
Sinf rahbariHovlida ham o‘lchang, lekin mening nazoratimda.
JasurC dagi nam plitkada F = 2 N, μ = 0,2. A dagi quruq tuproqda F = 5 N, μ = 0,5.
Zarinaμ kichik bo‘lsa, og‘ir qozon turgan tag osonroq sirpanadi. Demak, A tag uchun xavfsizroq.
Fizika

Qulf 5: Ishqalanish koeffitsiyenti

Topshiriq: Brusok og‘irligi 10 N, dinamometr tekis tortishda 4 N ko‘rsatdi. μ nechaga teng?

🔑 Kalit: Hovlida o‘lchaganimiz: nam plitkada (C) μ = 0,2, tuproqda (A) μ = 0,5 — qozon taglig‘i A da kamroq sirpanadi.

AnvarBiologiya laboratoriyasida qush patini ko‘rdik: o‘q, va uning ingichka tolalarini lupada ko‘rdik.
ZarinaKaptar donxo‘r: qizilo‘ngachning kengaygan qismi — da zaxira ovqat saqlanadi, da esa yutilgan mayda toshlar yordamida don maydalanadi.
MalikaSumalak bug‘doy unmasidan pishadi. Amakimning bug‘doyi Mirzacho‘lda o‘sadi: u Sirdaryo va Arnasoy ko‘li orasida joylashgan.
JasurGeografiyada o‘qidik: tekislikda yog‘in yiliga 200–350 mm, bug‘lanish esa 1000–1200 mm. Shuning uchun dalalarni Sirdaryo suvi bilan sug‘orishadi.
Biologiya (Zoologiya)Geografiya

Qulf 6: Don va bug‘doy

Topshiriq: Kaptarning muskulli oshqozoni nima qiladi?

ZarinaTexnologiyada kasbi haqida o‘qidik. U kiyimni fasl, iqlim va kiyuvchining yoshi va gavdasini hisobga olib loyihalaydi.
ZarinaBahor uchun xonatlas ko‘ylagining eskizini chizdim: siluet, koketka va yenglar chizig‘i asos chizmadan ko‘chiriladi — tana nisbati buzilmasligi kerak.
JasurInglizchada qit’alarni taqqosladik. “Asia is the biggest continent.” Afrikada 54 ta davlat bor, Sahara — eng katta issiq cho‘l.
AnvarYana: “Uzbekistan is divided into 12 regions, the Republic of Karakalpakstan and the capital city of Tashkent.”
Ingliz tiliTexnologiya

Qulf 7: Bayram ko‘ylagi eskizi

Topshiriq: Jasurning gapini tuz: so‘zlarni tartib bilan bos.

So‘zlarni tartib bilan bosib, gapni yig‘ing

Asiaisthebiggestcontinent.

AnvarNavro‘z viktorinasi uchun savollar. Adabiyotdan: Maxtumqulining «Adolat yaxshi» she’ri va shoir Turdi bilan i. She’r mazmunini aytmaymiz — kitobdan o‘qiymiz. Yangi so‘zlar: , .
MalikaAbdulla Qodiriy 1894-yil 10-aprelda Toshkentda tug‘ilgan; asarlari orasida «O‘tkan kunlar» bor.
JasurRus tilida D. N. Мамин-Сибиряк (1852–1912) haqida gaplashdik; «Сибиряк» — uning taxallusi. «Приёмыш» hikoyasini kitobdan o‘qiymiz.
ZarinaSavol: so‘zlarni suratlarga moslashtiring — лебедь, избушка, озеро, лес.
AdabiyotRus tili

Qulf 8: Bahor viktorinasi

Topshiriq: Rus so‘zlarini suratlarga moslashtir.

So‘zni mos rasmga sudrang (yoki ikkalasini ketma-ket bosing)

лебедь 🦢избушка 🏠озеро 🌊лес 🌲

AnvarJahon tarixidan: XII asrdan Bolonya va Parijda, keyin Oksford, Kembrij, Neapolda lar ochildi. O‘qituvchilar — magistrlar, talabalar — shkolyarlar. Marko Polo 1271–1295-yillarda Sharq va Xitoyni ko‘rib, kitob yozdi.
ZarinaMe’morchilikda qal’aga o‘xshaydi, derazalari yarim doira archali. baland, uchli gumbazli, vitrajli — masalan, Parijdagi Notr-Dam.
MalikaO‘zbekiston tarixidan: 1370-yil bahorida Amir Temur Balx tomon yurdi. Aprelda Balx taslim bo‘ldi, qurultoyda Temur Movarounnahr amiri deb tan olindi.
JasurYozda Samarqandda da markazlashgan davlat va qo‘shin tuzish ko‘rildi, Samarqand poytaxt deb e’lon qilindi.
Jahon tarixiO‘zbekiston tarixi

Qulf 9: Bahor va tarix

Topshiriq: Xususiyatlarni uslublarga ajrat.

So‘zni to‘g‘ri qutiga sudrang (yoki so‘zni, keyin qutini bosing)

Roman uslubi
Gotika

Payshanba

AnvarPayshanba. Prognozni yangiladim: juma ertalab shamol g‘arbdan, kuchsiz — o‘zgarmagan.
ZarinaJadval. A: devorlardan 4 m va 4 m, tuproq (μ = 0,5), derazalar sharqida, darvozadan uzoqroq. B: zal devoridan 2 m — mos emas. C: darvoza yonida, nam plitka (μ = 0,2), derazalarning g‘arbida.
JasurC yaqin, navbat qisqa bo‘lardi. Lekin g‘arbiy shamol tutunni derazalarga olib boradi, plitkada tag ham sirpanadi.
MalikaA darvozadan uzoqroq — bu kamchilik. Ammo tutun, devor qoidasi va tag xavfsizligi muhimroq: yo‘l uzunligini odamlar chidaydi.
Qaror: qozon A da. Navbat yo‘lini yo‘l-yo‘l belgilab qo‘yamiz.
Informatika

Qulf 10: Qaror: qozon qayerda?

Topshiriq: Qaysi kalitlar birgalikda qozonni A ga qo‘yishni hal qildi?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 13 ta fanni birlashtirdi.

Ona tiliIngliz tiliInformatikaTexnologiyaAdabiyotAlgebraBiologiya (Zoologiya)FizikaGeografiyaGeometriyaJahon tarixiO‘zbekiston tarixiRus tili

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Sumalak qozoni uchun A joyi

Maqsad: maktab hovlisida sumalak qozoni uchun joy tanlash. Uch joyni solishtirdik. B zal devoridan atigi 2 m, oshpazlar qoidasi (kamida 3 m) buziladi. C darvozaga yaqin, lekin g‘arbiy shamol tutunni derazalarga olib boradi va nam plitkada μ = 0,2 — tag sirpanadi. A ikkala devordan 4 m, shamol tutunni derazalardan uzoqqa olib ketadi, tuproqda μ = 0,5. A darvozadan uzoqroq. Tavsiya: qozonni A ga qo‘yish va navbat yo‘lini belgilash.

— 7-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Prognoz: juma kuni ertalab g‘arbiy kuchsiz shamol, tutun sharqqa ketadi. C derazalarning g‘arbida, A esa sharqida.
  2. Oshpazlar qoidasi: devordan kamida 3 m. A ikkala devordan 4 m (bissektrisada), B esa zal devoridan 2 m — mos emas.
  3. A darvozadan C ga qaraganda uzoqroq (GA > GC), shuning uchun A ga navbat yo‘li uzunroq.
  4. Hovlida o‘lchaganimiz: nam plitkada (C) μ = 0,2, tuproqda (A) μ = 0,5 — qozon taglig‘i A da kamroq sirpanadi.

Yulduzli savollar

  1. Nuqta burchak bissektrisasida va bir tomondan 3 m uzoqda. Ikkinchi tomondan qancha?

  2. Brusok og‘irligi 20 N, dinamometr tekis tortishda 8 N ko‘rsatdi. μ nechaga teng?

  3. O‘ylab ko‘r: prognoz «shamol sharqdan» desa, qaysi kalit o‘zgarardi?

Hikoyadagi darslar