O‘rta Osiyoning ekologik muammolari va tabiatni muhofaza qilish
O‘rta Osiyo berk o‘lka bo‘lgani va sharq hamda janubdan baland tog‘lar bilan o‘ralgani uchun ifloslovchi moddalar va tuzlar tashqariga chiqib ketmaydi, shu sababli ekologik jihatdan noqulay. Asosiy muammolar: suv tanqisligi, sug‘orishda tuproqning sho‘rlanishi, yaylovlardan tartibsiz foydalanish oqibatida qumli cho‘llar kengayishi, saksovul va archaning o‘tin uchun kesilishi, hayvonlarning ovlanishi va foydali qazilma qazishdagi yer buzilishi. Eng og‘ir fojia — Orol dengizining qurishi: u Amudaryo va Sirdaryo suvi sug‘orishga olinganidan so‘ng 1960-yillardan boshlab kichraydi, tubi sho‘rxok va qumga aylanib, tuz-chang bo‘ronlari aholi salomatligiga zarar yetkazmoqda. Yaqin o‘tmishda bir xil ekin (paxta) ekilib, kimyoviy vositalar ko‘p ishlatilgani ham tuproq va salomatlikka salbiy ta’sir qildi. Tabiatni asrash uchun qo‘riqxonalar, milliy bog‘lar va buyurtmaxonalar tashkil etilgan, suvni tejash choralari ko‘rilmoqda va davlatlar o‘zaro kelishib hamkorlik qilmoqda.
Sinfda qog‘oz va plastik uchun ikki alohida quti qo‘yildi. Bir haftada axlat idishi kam to‘ldi. Bola kichik odatlar ham katta muammolarning bir qismini hal qilishini ko‘radi.
Ekologlar muammolarni kuzatadi va yechimlarini taklif qiladi, shahar xizmatlari chiqindini boshqaradi, o‘qituvchilar bolalarda ekologik odatni shakllantiradi.
Bir kun davomida tashlab yuboradigan narsalaringizni qayd qiling va qaysi birini yana ishlatish yoki boshqaga berish mumkinligini belgilang.
«Ekologik fikr»: guruhlar bir muammo (Orol, sho‘rlanish, cho‘llanish) bo‘yicha sabab–oqibat–yechim zanjirini plakatga chizadi va bir-biriga taqdim etadi.