ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Tarix

Mesopotamiya: Shumer, Akkad va Bobil

Darslar 12–13 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
13

Bobil podsholigi

Darslik: 49–52-betlar
MaqsadBobil podsholigi, Xammurapi qonunlari, Navuxodonosor II davri va Bobil madaniyatini tushuntirish.
Yangi so‘zlar
Xammurapi qonunlari · Hammurabi’s lawsNavuxodonosor II · Nebuchadnezzar IIIshtar darvozasi · the Ishtar Gatesanoq tizimi · number system
Tushuntirish

Bobil Frot va Dajla bir-biriga yaqinlashadigan joyda joylashgan, nomi «xudolar darvozasi» degani. Mil. avv. XVIII asrda podsho Xammurapi (taxminan mil. avv. 1792–1750-yillar) butun Mesopotamiyani birlashtirdi. U mashhur qonunlar to‘plamini tuzdi: qonunlar tosh ustunga yozilib, shaharlarga o‘rnatilgan, ular hamma uchun amal qilishi kerak edi. Jazolar qattiq bo‘lgan; masalan, qurgan uyi qulab odam halok bo‘lsa, quruvchi jazolangan. Xammurapidan keyin Bobilni kassitlar bosib oldi. Yangi Bobil podsholigi (mil. avv. VII–VI asrlar) Navuxodonosor II (taxminan mil. avv. 605–562) davrida eng yuksak cho‘qqiga chiqdi: u Iyerusalimni vayron qilib (mil. avv. 587/586), Bobilni mustahkam qal’aga aylantirdi; shaharning sakkiz darvozasi bo‘lgan, eng chiroyli Ishtar darvozasi koshin g‘ishtlar bilan bezatilgan. Mil. avv. 539-yilda fors shohi Kir II Bobilni bosib oldi va Yangi Bobil Fors davlati tarkibiga kirdi. Bobil va shumer kohinlari astronomiya bilan shug‘ullangan, oy taqvimini (oy yili 354 kun) tuzgan, 60 lik sanoq tizimidan foydalangan; zikkuratlar rasadxona vazifasini ham bajargan. Dori tayyorlash dasturlari ham bo‘lgan.

mil. avv. 1792Xammurapi (taxminan)mil. avv. 605Navuxodonosor II (taxminan)mil. avv. 539Kir II Bobilni oldi
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Ikki qo‘shni biri ketganda ikkinchisi gullarni sug‘orishi haqida kelishdi. Ular qachongacha, qanday va kim nima qilishini qog‘ozga yozib qo‘ydi. Keyin hech kim «men boshqacha eshitgandim» demadi.

Kim ishlatadi

Sudya nizoni yozma qoidalarga qarab hal qiladi, notarius shartnomani rasmiylashtiradi, ijara shartnomasini tuzgan odam ikki tomon huquqini yozib qo‘yadi.

Bugun sinab ko‘ring

Aka-uka yoki do‘stingiz bilan o‘yinchoq yoki vazifani navbat bilan bo‘lishish haqida: kim, nima, qachongacha ko‘rsatilgan qisqa kelishuvni qog‘ozga yozing.

Namunalar
Qonun «hamma uchun» yozilgan: ustunda hamma ko‘rishi mumkin edi — bu jinoyatlarning kamayishiga yordam bergan.
Xronologiya: Xammurapi (XVIII asr) → kassitlar → Navuxodonosor II (VII–VI asr) → forslar (539).
Sinfda faoliyat

«Ustundagi qonun»: sinf o‘zining 3 qoidasini qog‘ozga «tosh ustun» ko‘rinishida yozadi va nima uchun hamma uchun bir xil bo‘lishi kerakligini muhokama qiladi.

Mashq
1
«Bobil» so‘zining ma’nosi nima?
2
Xammurapi qaysi asrda va nima bilan mashhur?
3
Bobil qachon va kim tomonidan Fors davlatiga qo‘shib olindi?
4
Nima uchun Xammurapi qonunlarini toshga yozib, ommaviy joylarga o‘rnatishgan?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSayohat ovqati rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →