☰ Mundarija · Tarix

Aleksandr yurishi, Salavkiylar va Yunon-Baqtriya

Darslar 33–34 · 2 ta dars · A. Sagdullayev, V. Kostetskiy. Tarix. Qadimgi dunyo, 6-sinf. «Yangiyo‘l Poligraf Servis», Toshkent, 2017 (tuzatilgan va to‘ldirilgan 5-nashr)
34

Salavkiylar davlati va Yunon-Baqtriya podsholigi

Darslik: 129–132-betlar
MaqsadSalavkiylar davlati, Yunon-Baqtriya podsholigining tashkil topishi, kengayishi va tugashini bayon qilish.
Yangi so‘zlar
Salavkiylar · the SeleucidsYunon-Baqtriya · Greco-BactriaDiodot · Diodotusyuechjilar · the Yuezhi
Tushuntirish

Mil. avv. 323-yilda Aleksandr Makedonskiy Bobilda vafot etdi, uning davlati lashkarboshilar o‘rtasida bo‘linib ketdi. Mil. avv. 312-yilda lashkarboshilardan biri Salavk Bobilda hokimiyatni egalladi va Salavkiylar davlatiga asos soldi; unga Mesopotamiya, Eron, Parfiya, Baqtriya, So‘g‘diyona va Marg‘iyona kirgan. Salavk O‘rta Osiyoni satrapliklarga bo‘ldi, o‘g‘li Antiox sharqiy viloyatlarni boshqardi. Tinch hayot tiklandi, Baqtra, Maroqanda, Marg‘iyona Antioxiysi (Marv) va Termiz kabi shaharlar yirik markazlarga aylandi. Yunon yozuvi, o‘lchovlari va tangalari tarqaldi, yunonlar esa mahalliy qurilish va hunarmandchilik an’analarini o‘zlashtirdi. Taxminan mil. avv. 250-yilda Baqtriya hokimi Diodot o‘zini podsho deb e’lon qilib, Yunon-Baqtriya podsholigiga asos soldi (Parfiya ham shu davrda ajralib chiqdi). Uning tarkibiga Baqtriya, So‘g‘diyona va Marg‘iyona kirgan. Demetriy davrida podsholik eng katta hududga ega bo‘ldi va Hindistonning bir qismini egalladi. Parfiya podshosi Mitridat I bosimi va ichki urushlar uni zaiflashtirdi; mil. avv. 140–130-yillar oralig‘ida ko‘chmanchi yuechji qabilalari Yunon-Baqtriyani bosib oldi.

Namunalar
Davlatlar: Aleksandr davlati → Makedoniya, Misr, Suriya (Salavkiylar) → Salavkiylardan Parfiya va Yunon-Baqtriya ajraldi.
Hukmdorlar: Diodot → Yevtidem → Demetriy — Yunon-Baqtriya shohlari.
Sinfda faoliyat

«Zanjir»: bolalar kartochkalarni tartib bilan teradi: 323 → 312 → 250 → 140–130, har biriga voqeani aytadi.

Mashq
1
Salavk qachon Salavkiylar davlatiga asos soldi?
2
Yunon-Baqtriya podsholigi qachon va kim tomonidan tashkil etildi?
3
Yunon-Baqtriyani kimlar bosib oldi va qachon?
4
Nima uchun yunon va mahalliy madaniyat qo‘shilib ketishi O‘rta Osiyo uchun muhim bo‘ldi?