Qadimgi tarix – taraqqiyotning boshlanishi
Arxeologlar qadimiy manzilgohlarda qazishma ishlari olib boradi, antropologlar odam suyaklarini o‘rganib, qadimgi odamlarning qiyofasini tiklaydi, etnograflar esa xalqlarning urf-odat va an’analarini tadqiq qiladi. Mehnat qurollari, sopol idishlar, zeb-ziynat buyumlari — moddiy manbalar. Yozma manbalar tarixni tiklashni ancha osonlashtiradi. O‘rta Osiyo uchun eng qadimgi yozma manba — zardushtiylarning muqaddas kitobi «Avesto». Fors shohi Doro I buyrug‘i bilan Eronning Kirmonshoh shahri yaqinidagi Behistun qoyasiga o‘yib yozilgan bitikda Xorazm, So‘g‘d va Baqtriya nomlari uchraydi. Yunon tarixchisi Gerodot (mil. avv. V asr) «Tarix» asarini yozgan, Strabon «Geografiya»ni, Rim tarixchisi Kvint Kursiy Ruf va yunon tarixchisi Arrian esa Aleksandr Makedonskiy yurishlari haqida yozgan. Eng qadimgi davr ibtidoiy jamoa tuzumi deyiladi; uning dastlabki bosqichi tosh davri bo‘lib, paleolit, mezolit, neolit va eneolitga bo‘linadi.
Oila telefonda mahallada bo‘ladigan bayram haqidagi xabarni o‘qidi. Kattalardan biri xabarni kim yozganini, qachon yozilganini va boshqa xabar bilan mos kelishini tekshirdi. Ikki manba bir xil gapirgach, oila xabarga ishondi.
Jurnalist xabarni e’lon qilishdan oldin uni ikkita manbadan tekshiradi, kutubxonachi to‘g‘ri kitob topishga yordam beradi, tarixchi qadimiy hujjat bilan buyumni solishtiradi.
Bugun o‘qigan yoki eshitgan bitta gapingizni tanlang va uni tekshirishning ikki yo‘lini (masalan, boshqa odamdan so‘rash, ikkinchi manbaga qarash) qog‘ozga yozing.
«Kim nima o‘rganadi?»: kartochkalarda arxeolog, antropolog, etnograf va ularning ishlari yozilgan; bolalar juftlaydi.