Issiqlikning uzatilishi
Issiqlik uch xil usulda uzatiladi. Issiqlik o‘tkazuvchanlikda issiqlik jismning o‘zida zarralar orqali qizigan joydan sovuqroq joyga o‘tadi (issiq choyda qoshiq isiydi). Metallar (mis, alyuminiy, temir) issiqlikni yaxshi o‘tkazadi; yog‘och, plastmassa, shisha, g‘isht, havo va poxol yomon o‘tkazadi, ularni issiqlik izolyatori deymiz. Konveksiyada issiqlik suyuqlik va gaz oqimlari bilan ko‘chadi: qizigan havo yoki suv yengillashib ko‘tariladi, sovuq og‘ir qatlam pastga tushadi (shuning uchun isitish batareyasi deraza ostida, pol yaqinida o‘rnatiladi). Nurlanishda issiqlik nur ko‘rinishida bo‘shliq orqali ham o‘tadi: Quyosh Yerni shunday isitadi, olov yoniga kelsak, issiqlikni his qilamiz. Qalin palto o‘zi isitmaydi, lekin tana issiqligini tashqariga o‘tkazmaydi (uning g‘ovaklarida havo bor). Issiqxonada shisha quyosh nurlarini o‘tkazadi, ichkaridagi issiq havoning chiqib ketishini to‘sadi. G‘isht, paxsa devorlar va poxol-loydan tom yozda salqin, qishda iliq saqlaydi. Xavfsizlik: issiq kosa yoki qoshiqni tutganda issiqlikni yaxshi o‘tkazadigan metall qismini ushlamang.
Termosda uzoq yo‘lda choy issiq qoladi. Ikki devor orasida havo deyarli yo‘q, shuning uchun issiqlik o‘tkazuvchanlik va konveksiya bilan chiqib ketmaydi, yaltiroq devor esa nurlanishni kamaytiradi. Issiqlik uzatilishining uch yo‘li shu yerda to‘siqlanadi.
Qurilish ustasi devor va tomga issiqlik o‘tkazmaydigan qatlam qo‘yadi, muhandis isitish va sovutish tizimlarini loyihalaydi, termos ishlab chiqaruvchi issiqlik yo‘qotilishini kamaytiradi.
Salqin kunda metall to‘siq yoki darvoza dastasiga, so‘ng yog‘och o‘rindiqqa qo‘lingizni qo‘yib ko‘ring: harorati bir xil bo‘lsa ham, qaysi biri sovuqroq sezilishini va nega ekanini o‘ylab ko‘ring.
Issiqlik o‘tkazuvchanlik: bir xil o‘lchamli metall, yog‘och va plastmassa qoshiqni issiq (50–60 °C) suvli stakanga soling, bir daqiqadan so‘ng qo‘lingiz bilan har birining yuqori uchini ehtiyotkorlik bilan tegib ko‘ring. Qaysi biri eng issiq? Xavfsizlik: suvni kattalar quysin; qaynoq suv ishlatmang; qoshiqlarni to‘satdan ushlamang; sham yoki gugurt ishlatmang.