Amaliy mashg‘ulot. O‘zbekistonning ma’muriy-hududiy bo‘linishi va chegaradosh davlatlari mozaikasini yasash
O‘zbekiston 14 ta ma’muriy birlikka bo‘lingan: Qoraqalpog‘iston Respublikasi, Andijon, Buxoro, Farg‘ona, Jizzax, Xorazm, Namangan, Navoiy, Qashqadaryo, Samarqand, Sirdaryo, Surxondaryo, Toshkent viloyatlari va Toshkent shahri. Maydoni bo‘yicha eng katta birlik – Qoraqalpog‘iston Respublikasi, undan keyin Navoiy viloyati. Viloyatlar o‘z navbatida tumanlar, shaharlar va qishloqlarga bo‘linadi. Mozaika usuli yordamida har bir birlikni alohida rang bilan bo‘yab, uning shakli va qo‘shnilarini eslab qolish oson. Ishda xarita masshtabini va chegaralarini aniq saqlash muhim: ular qirqilgan bo‘laklarni to‘g‘ri joyiga qo‘yishga yordam beradi. Mozaikadan keyin qaysi viloyatlar chegara bo‘yida (masalan, Surxondaryo – Afg‘oniston bilan) joylashganini topamiz.
Maktab hovlisining asfaltiga bo‘r bilan O‘zbekiston xaritasi chizildi. Kichik sinf o‘quvchilari o‘z viloyati ustiga borib turishdi, kattalar esa qo‘shni viloyatlarni nomladi. Xarita o‘yin orqali yaxshi eslab qolindi.
Kartograf xaritalar tuzadi, o‘qituvchi xaritadan darsda foydalanadi, grafik dizayner xaritani ko‘rgazmali qilib bezaydi.
O‘z viloyatingiz chegarasini xotirangizdan chizib, atlas bilan solishtiring va farqini toping.
Amaliy ish: xaritadan mozaika yasang va chegaradosh davlatlarni atrofiga yozing. So‘ng savollarga javob bering: eng janubiy va eng sharqiy viloyatlar qaysilar? Xavfsizlik: qaychini faqat o‘qituvchi ruxsati bilan, uchini pastga qaratib ishlating; yelimni og‘izga olmang; qirqindilarni yerga tashlamang (sirpanish xavfi).