Iqlim o‘zgarishining Yer tabiatiga ta’siri
So‘nggi yillarda Yer iqlimi tez o‘zgarmoqda. Asosiy sabablardan biri – gaz, ko‘mir, benzin, kerosin kabi yoqilg‘ilarni yoqish: ular yonganda karbonat angidrid gazi ajraladi. Atmosferadagi ortiqcha karbonat angidrid va boshqa «issiqxona gazlari» Yer yuzasidan qaytayotgan issiqlikni ushlab qoladi (issiqxona effekti), natijada o‘rtacha harorat ortadi – global isish. Olimlar hisobiga ko‘ra Yerning o‘rtacha harorati 1850–1900 yillardagidan taxminan 1,1 °C ga oshgan. Oqibatlar: tog‘ va qutb muzliklarining erishi, dengiz sathining ko‘tarilishi, qurg‘oqchilik, suv toshqinlari, bo‘ronlar va o‘rmon yong‘inlari, ba’zi tur o‘simlik va hayvonlarning yo‘qolishi, ekinlarga zarar va inson salomatligiga (masalan, qon bosimi, issiq urishi) salbiy ta’sir. Kamaytirish yo‘llari: energiyani tejash, quyosh, shamol va suv energiyasidan foydalanish, daraxt ekish, o‘rmonni saqlash, zararli chiqindilarni cheklash.
Issiqxona modeli: ikkita bir xil shaffof stakan yoki banka oling. Birining og‘zini shaffof plyonka bilan yoping, ikkinchisini ochiq qoldiring. Ikkalasiga ham termometr solib, quyoshli joyga (soya emas) qo‘ying va 20–30 daqiqada har 5 daqiqada haroratni yozing. Yopilgan idishda harorat ko‘proq ko‘tariladi. Xavfsizlik: faqat spirtli yoki elektron termometr ishlating; shisha o‘rniga plastik idish yaxshiroq; quyoshda uzoq turmang, bosh kiyim kiying.