Darslar 34–35 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
35
I. Z. Surikov. «В ночном»
Darslik, 135-bet
MaqsadI. Z. Surikovning «В ночном» she’ridan parchani o‘qish, tun manzarasini va bolalar tuyg‘usini (qo‘rquv va hayrat) tasvirlash.
Ivan Zaxarovich Surikov (1841–1880) — oddiy odamlarning hayoti haqida yozgan rus shoiri. «В ночном» she’ridan parcha yozgi qishloq kechasini tasvirlaydi. «Ночное» — qishloq bolalarining kechasi otlarni o‘tloqqa haydab, boqishi. She’rda asta-sekin qorong‘ilashadi, qushlar sukut saqlaydi, uzoqda zarnitsa («яркие вспышки») yaltiraydi. Chalinayotgan qo‘ng‘iroq va otning pishillashi sukunatni buzadi. Bolalar buvilarning ertaklarini eslaydi: supurgi bilan uchayotgan jodugar, o‘rmon ustida uchayotgan leshiy, qanotli ilon. Tun manzarasi shunday fantastik bo‘lib ketadi. Bolalar qo‘rqib, yong‘in yoqadi, olov esa qorong‘ilikni yoritadi. She’rda haqiqiy manzara va xayol aralashadi — bu ertak va hayot chegarasidagi bolalik tuyg‘usi. Ovoz tasvirlari («звукопись») she’rga jonli ohang beradi.
Namunalar
«Ночь у костра» (mazmuni, o‘z so‘zlarim bilan). «Наступил вечер, и в поле стало тихо. Мальчики пасли лошадей и сидели у костра. Они вспомнили страшные сказки: про ведьму на метле, про лешего и про огненного змея. Темнота казалась живой, и ребята придвинулись ближе к огню. Костёр трещал и освещал поле далеко-далеко.»