Darslar 16–17 · 2 ta dars · G. T. Gasilova, Yu. Yu. Musurmanova. Rus tili, 6-sinf (o‘zbek va boshqa tillarda ta’lim beradigan maktablar uchun). 2-nashr, qayta ishlangan. «O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi», Toshkent, 2017
17
Harakat maqsadi va narsaning vazifasi haqida gapirish
Darslik, 74–77-betlar
MaqsadHarakat maqsadi va narsaning vazifasini «для, ради, с целью, чтобы» bilan aytish.
Yangi so‘zlar
uchun · дляmaqsad · цельfoydali · полезныйsalomatlik · здоровье
Tushuntirish
Maqsad «зачем?, для чего?» savollariga javob beradi. Narsaning vazifasi va maqsadini bildirish uchun qaratqich kelishigi («родительный падеж») bilan «для», «ради», «с целью» ishlatiladi: «Казан для плова.» «Ваза для цветов.» «Молоко полезно для здоровья.» «Ради мира нужно беречь друг друга.» «С целью закаливания нужно обливаться холодной водой.» Harakat maqsadini fe’l bilan ham aytish mumkin: «чтобы» + infinitiv: «Я пришёл, чтобы помочь.» Ehtiyot bo‘ling: «для кого?» (qaratqich) va «кому?» (Datelniy): «Бабушка испекла торт внуку» = «для внука». Dori nomlarida «от» ishlatiladi: «таблетка от головной боли». «Зачем? — Для здоровья.»
Namunalar
«Подарок». «Для мамы я купил красивую вазу для цветов. Ещё я выбрал книгу для брата и конфеты для гостей. Я делаю всё это ради семьи. А чтобы мама не увидела, я спрятал подарки в шкаф.» (Mazmuni: sovg‘alar — «uchun» va maqsad.)
Misollar: «пенал для ручек», «полка для обуви», «чай для гостей», «зарядка для здоровья», «таблетки от кашля», «Он приехал, чтобы учиться.»
Sinfda faoliyat
«Bu nima uchun?» Doskada narsalar: «шкаф», «пенал», «вешалка», «казан». O‘quvchi tasodifiy narsani oladi, sinf so‘raydi: «Для чего он нужен?» Javob: «Шкаф нужен для одежды.»
Mashq
1
Qavsni oching: «Это шкаф для (книги).» «Ваза для (цветы).»
для книг; для цветов
2
Boshqacha ayting: «Мама приготовила обед детям.»
Мама приготовила обед для детей.
3
«чтобы» bilan tugallang: «Мы пошли в библиотеку, … (взять книгу).»
чтобы взять книгу
4
Nega dori nomida «для» emas, «от» ishlatiladi: «таблетки от кашля»?
«от» — nimadan davolash (yo‘qotish) ma’nosini beradi: yo‘talga qarshi.