Harakat nomining yasalishi
Harakat nomi fe’l asoslariga -(i)sh, -(u)v, -moq qo‘shish bilan yasaladi: yasha+sh, kel+ish, yoz+uv, bil+moq. Unli bilan tugagan asosga -sh, undosh bilan tugagan asosga -ish qo‘shiladi: o‘qi — o‘qish, yoz — yozish. -uv qo‘shimchasi undosh bilan tugagan asosga qo‘shiladi: yoz — yozuv, kuzat — kuzatuv. Unli bilan tugagan asosga -v qo‘shiladi. Asos a unlisi bilan tugasa, a o ga aylanadi: ishla — ishlov, so‘ra — so‘rov; i bilan tugasa, i u ga aylanadi: o‘qi — o‘quv, tani — tanuv. Bu o‘zgarish yozuvda ham aks etadi.
| Asos oxiri | Qo‘shimcha | Misol |
|---|---|---|
| unli | -sh | sayla — saylash |
| undosh | -ish | ko‘r — ko‘rish |
| undosh | -uv | kuzat — kuzatuv |
| a | -v (a → o) | tingla — tinglov |
| i | -v (i → u) | to‘qi — to‘quv |
Sinf devoriy gazetasida «bo‘yov tanlovi» e’lon qilindi. Yozuvchi bola a unlisi o ga aylanishini bilgani uchun so‘zni to‘g‘ri yozdi va hech kim qayta so‘ramadi.
Korrektor e’lon va kitoblar imlosini tekshiradi, muharrir matnni tahrir qiladi, test tuzuvchi imlo savollarini tayyorlaydi.
Maktab yoki uydagi yozuvlardan -ish yoki -uv bilan tugaydigan so‘zlarni qidiring va ularning harakat nomi ekanini tekshiring.
«Harakat nomini yasa»: bolalar kartochkadagi fe’l asosiga -sh, -ish, -uv, -v qo‘shimchalarini to‘g‘ri tanlab, so‘zni doskaga yozadi.