ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Fe’l nisbatlarini mustahkamlash, vazifa shakllari, harakat nomi

Darslar 32–35 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
35

Harakat nomining yasalishi

Darslik: 55–56-betlar
MaqsadHarakat nomini yasash qoidasini bilish va to‘g‘ri yozish.
Yangi so‘zlar
yasalish · formation-sh · suffix after a vowel-ish · suffix after a consonant-v · suffix -v
Tushuntirish

Harakat nomi fe’l asoslariga -(i)sh, -(u)v, -moq qo‘shish bilan yasaladi: yasha+sh, kel+ish, yoz+uv, bil+moq. Unli bilan tugagan asosga -sh, undosh bilan tugagan asosga -ish qo‘shiladi: o‘qi — o‘qish, yoz — yozish. -uv qo‘shimchasi undosh bilan tugagan asosga qo‘shiladi: yoz — yozuv, kuzat — kuzatuv. Unli bilan tugagan asosga -v qo‘shiladi. Asos a unlisi bilan tugasa, a o ga aylanadi: ishla — ishlov, so‘ra — so‘rov; i bilan tugasa, i u ga aylanadi: o‘qi — o‘quv, tani — tanuv. Bu o‘zgarish yozuvda ham aks etadi.

Asos oxiriQo‘shimchaMisol
unli-shsayla — saylash
undosh-ishko‘r — ko‘rish
undosh-uvkuzat — kuzatuv
a-v (a → o)tingla — tinglov
i-v (i → u)to‘qi — to‘quv
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Sinf devoriy gazetasida «bo‘yov tanlovi» e’lon qilindi. Yozuvchi bola a unlisi o ga aylanishini bilgani uchun so‘zni to‘g‘ri yozdi va hech kim qayta so‘ramadi.

Kim ishlatadi

Korrektor e’lon va kitoblar imlosini tekshiradi, muharrir matnni tahrir qiladi, test tuzuvchi imlo savollarini tayyorlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktab yoki uydagi yozuvlardan -ish yoki -uv bilan tugaydigan so‘zlarni qidiring va ularning harakat nomi ekanini tekshiring.

Namunalar
ishla — ishlov (a → o); so‘ra — so‘rov (a → o).
o‘qi — o‘quv (i → u); tani — tanuv (i → u).
Sinfda faoliyat

«Harakat nomini yasa»: bolalar kartochkadagi fe’l asosiga -sh, -ish, -uv, -v qo‘shimchalarini to‘g‘ri tanlab, so‘zni doskaga yozadi.

Mashq
1
«Kel» va «o‘qi» asoslaridan -(i)sh bilan harakat nomi yasang.
2
«Ishla» asosidan -v bilan harakat nomi yasang.
3
«Tani» asosidan -v bilan so‘z yasang va yozilishini tushuntiring.
4
Nima uchun «ishlav» emas, «ishlov» deb yoziladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSayohat ovqati rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →