Fe’llarning vazifa shakllari
Fe’llar gapda boshqa so‘zlar bilan bog‘lanib, kesim, ega, to‘ldiruvchi, hol, aniqlovchi vazifasida kelishi mumkin. Buning uchun fe’l maxsus shakllarga ega bo‘ladi. Turli gap bo‘laklari vazifasida kelish uchun xoslangan fe’l shakllari vazifa shakllari deyiladi. Fe’lning to‘rt vazifa shakli bor: 1) sof fe’l shakli (o‘qidi) — kesim bo‘ladi; 2) harakat nomi (o‘qimoq, o‘qish) — otga xoslangan; 3) sifatdosh (o‘qigan, oqar) — sifatga xoslangan; 4) ravishdosh (o‘qib, kelgach) — ravishga xoslangan.
| Shakl | Nimaga xoslangan | Misol |
|---|---|---|
| sof fe’l | kesim bo‘ladi | ko‘rdi |
| harakat nomi | ot | ko‘rish |
| sifatdosh | sifat | ko‘rgan |
| ravishdosh | ravish | ko‘rib |
Bola «Qo‘lini yuvdi. Keyin ovqatga o‘tirdi» deyish o‘rniga «Qo‘lini yuvib, ovqatga o‘tirdi» dedi. Fe’lning yangi shakli ikki gapni bitta ravon gapga birlashtirdi.
Muharrir uzun gapni qisqartiradi, sarlavha yozuvchi qisqa shakl tanlaydi, tarjimon gap tuzilishini moslashtiradi.
Bugun ketma-ket qilgan ikki ishingizni bitta gapda ayting.
«To‘rt shakl»: o‘qituvchi o‘qimoq fe’lidan to‘rt shakl yozilgan kartochkalarni aralashtiradi, bolalar ularni vazifasiga ko‘ra guruhlaydi.