☰ Mundarija · Ona tili

Fe’l nisbatlarini mustahkamlash, vazifa shakllari, harakat nomi

Darslar 32–35 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
33

Fe’llarning vazifa shakllari

Darslik: 53-bet
MaqsadFe’lning to‘rt vazifa shaklini bilish va ularni ajratish.
Yangi so‘zlar
vazifa shakli · functional formsof fe’l · finite verbharakat nomi · verbal nounsifatdosh · participle
Tushuntirish

Fe’llar gapda boshqa so‘zlar bilan bog‘lanib, kesim, ega, to‘ldiruvchi, hol, aniqlovchi vazifasida kelishi mumkin. Buning uchun fe’l maxsus shakllarga ega bo‘ladi. Turli gap bo‘laklari vazifasida kelish uchun xoslangan fe’l shakllari vazifa shakllari deyiladi. Fe’lning to‘rt vazifa shakli bor: 1) sof fe’l shakli (o‘qidi) — kesim bo‘ladi; 2) harakat nomi (o‘qimoq, o‘qish) — otga xoslangan; 3) sifatdosh (o‘qigan, oqar) — sifatga xoslangan; 4) ravishdosh (o‘qib, kelgach) — ravishga xoslangan.

Namunalar
Bola kitob o‘qidi (sof fe’l). O‘qish — nur (harakat nomi). O‘qigan bola (sifatdosh). Kitobni o‘qib chiqdi (ravishdosh).
Yozmoq, yozish, yozuv — harakat nomi shakllari.
Sinfda faoliyat

«To‘rt shakl»: o‘qituvchi o‘qimoq fe’lidan to‘rt shakl yozilgan kartochkalarni aralashtiradi, bolalar ularni vazifasiga ko‘ra guruhlaydi.

Mashq
1
Fe’lning vazifa shakllarini sanang.
2
Qaysi shakl sifatdosh: o‘qidi, o‘qigan, o‘qib?
3
«Yozish» va «yozib» shakllarini ayting: ular qaysi vazifa shakllari?
4
Nima uchun «o‘qidi» sof fe’l shakli?