ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Fe’l nisbatlarini mustahkamlash, vazifa shakllari, harakat nomi

Darslar 32–35 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
34

Harakat nomi

Darslik: 54-bet
MaqsadHarakat nomining ta’rifini bilish va gapdagi vazifasini aniqlash.
Yangi so‘zlar
harakat nomi · verbal noun-moq · verbal noun suffix-(i)sh · verbal noun suffix-(u)v · verbal noun suffix
Tushuntirish

Fe’lning otga xoslangan shakli harakat nomi deyiladi. U fe’l asoslariga -(i)sh, -(u)v, -moq qo‘shimchalarini qo‘shib yasaladi: o‘qimoq, o‘qish, o‘quv. Harakat nomi harakatni ot kabi nomlaydi, shuning uchun ot kabi egalik, kelishik va ko‘plik qo‘shimchalarini oladi va gapda ot bajaradigan gap bo‘laklari vazifasida keladi. Masalan: Chiroyli yozishni o‘rgan! (yozishni — to‘ldiruvchi). Yozuving yomon emas (yozuving — ega, -ing egalik). O‘qish — ma’rifat (ega).

Qo‘shimchaMisol
-moqkuzatmoq
-(i)shkuzatish
-(u)vkuzatuv
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab ichidagi yozuvlarda «Kirish» va «Chiqish» deb yoziladi. Harakat nomi ko‘rsatkichni qisqa qiladi va uni hamma tez o‘qiydi.

Kim ishlatadi

Ko‘rsatkich tayyorlovchi qisqa yozuvlarni tanlaydi, me’mor bino ichidagi yo‘nalishni belgilaydi, muharrir e’lon matnini ixchamlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Maktab ichidagi yozuvlardan harakat nomi shaklidagisini toping va uni sinfdoshingizga ko‘rsating.

Namunalar
Suzishega foydalikesim .
Suzish foydali. (ega) Men suzishni yaxshi ko‘raman. (to‘ldiruvchi)
O‘qimoq, o‘qish, o‘quv; yozmoq, yozish, yozuv.
Sinfda faoliyat

«Ot kabi»: bolalar harakat nomiga kelishik qo‘shimchalarini qo‘shib (o‘qishni, o‘qishga, o‘qishdan) gap tuzadi.

Mashq
1
Harakat nomi qanday shakl?
2
Harakat nomi qo‘shimchalarini ayting.
3
Gapdan harakat nomini toping: Men suzishni yaxshi ko‘raman.
4
Nima uchun harakat nomi ot kabi kelishik qo‘shimchalarini oladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliSayohat ovqati rejasiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →