ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Majhul, orttirma va birgalik nisbatlari

Darslar 28–31 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
31

Birgalik nisbati

Darslik: 50-bet
MaqsadBirgalik nisbatini yasash va ma’nosini izohlash.
Yangi so‘zlar
birgalik nisbati · cooperative voice-(i)sh · cooperative suffixo‘zaro · mutuallybirgalikda · together
Tushuntirish

Birdan ortiq bajaruvchi tomonidan birgalikda bajarilgan harakat yoki holatni bildiruvchi fe’l shakli birgalik nisbati deyiladi. U unli bilan tugagan asosga -sh, undosh bilan tugagan asosga -ish qo‘shish bilan hosil bo‘ladi: ishla+sh = ishlash, kel+ish = kelish: ishlashdi, kelishdi. Birgalik nisbati ko‘pincha bir necha kishining birgalikda yoki o‘zaro harakatini bildiradi: gaplashdi, salomlashdi, yordamlashdi. Ba’zan ko‘plik ma’nosi ham bo‘ladi: ular uyni supurishdi (har biri o‘z ishini qildi).

Asos oxiriQo‘shimchaMisol
unli-shso‘zla — so‘zlash(di)
undosh-ishko‘r — ko‘rish(di)
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Uch sinfdosh kutubxonadan kitoblarni birga tashishdi. «Tashishdi» fe’li ishni bir kishi emas, bir necha kishi birga qilganini bitta so‘z bilan bildirdi.

Kim ishlatadi

Jamoa rahbari birgalikdagi ishni bayon qiladi, jurnalist uchrashuv natijasini yozadi, murabbiy jamoa harakati haqida gapiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Sinfdoshlar bilan birga qilgan bir ishingiz haqida «Biz …» bilan boshlanadigan gap ayting.

Namunalar
Bolalar bog‘da ishlashdi. Do‘stlar ko‘rishdi.
o‘qi — o‘qishdi; yoz — yozishdi; tush — tushishdi.
Sinfda faoliyat

«Birgalikda»: ikki bola juft bo‘lib harakat ko‘rsatadi (qo‘l siqish), sinf birgalik nisbatidagi fe’lni aytadi (ko‘rishdi, salomlashdi).

Mashq
1
Birgalik nisbatining qo‘shimchalari qaysilar?
2
«Ishla» va «kel» asoslaridan birgalik shaklini yasang.
3
Birgalik nisbatidagi fe’lni toping: Ular daftarga yozdi. Ular yozishdi.
4
Nima uchun «salomlashdi» birgalik nisbatida?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliBog‘ hosili tanaffusdan oldinHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →