ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

O‘timli va o‘timsiz fe’llar, nisbat shakllari

Darslar 24–27 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
27

O‘zlik nisbati

Darslik: 44-bet
MaqsadO‘zlik nisbati shakllarini yasash va ma’nosini izohlash.
Yangi so‘zlar
o‘zlik nisbati · reflexive voice-(i)n · reflexive suffix-(i)l · suffix -(i)lyuvinmoq · to wash oneself
Tushuntirish

Bajaruvchining o‘zi ustida amalga oshadigan harakat yoki holatni bildiruvchi fe’l shakli o‘zlik nisbati deyiladi. U fe’l asosiga -(i)n, -(i)l qo‘shimchalarini qo‘shish bilan hosil bo‘ladi. Unli bilan tugagan asosga -n yoki -l, undosh bilan tugagan asosga -in yoki -il qo‘shiladi: tara+n = taran, yuv+in = yuvin, kiy+in = kiyin, sev+in = sevin. O‘zlik nisbatida bajaruvchi harakatni o‘z ustida bajaradi: yuvindi — o‘zini yuvdi, kiyindi — o‘zini kiyintirdi. Ba’zan o‘zlik shakli tuyg‘u-holatni bildiradi: sevindi, quvondi.

Asos oxiriQo‘shimchaMisol
unli-n, -lbeza + n = bezan
undosh-in, -ilsev + in = sevin
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Yomg‘irda qolgan bola sinfga kirishdan oldin artindi. «Artindi» fe’li «o‘zini artdi» ma’nosini bitta so‘zda bildirdi: ish bajaruvchining o‘zi ustida bo‘ldi.

Kim ishlatadi

Murabbiy sportchilarga mashqdan oldin o‘zini tayyorlashni tushuntiradi, tibbiyot xodimi gigiyena haqida maslahat beradi, tarjimon o‘zlik shaklini to‘g‘ri tanlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun ertalab o‘zingiz uchun qilgan ikki ishni o‘zlik nisbatidagi fe’l bilan ayting.

Namunalar
yuvasos+ino‘zlik+dio‘tgan zamon
Bola yuvindi (o‘zini yuvdi). Qiz tarandi (o‘z sochini taradi).
Biz quvondik. Ular kiyindi.
Sinfda faoliyat

«Bajaruvchi o‘zi»: bolalar yuvinish, tarash, kiyinish harakatlarini ko‘rsatadi, sinf mos o‘zlik shaklini aytadi.

Mashq
1
O‘zlik nisbatining qo‘shimchalari qaysilar?
2
«Tara» asosidan o‘zlik shaklini yasang.
3
«Kiy» asosiga mos qo‘shimchani qo‘shib, o‘zlik shaklini yozing.
4
Nima uchun «tara» ga -n, «yuv» ga -in qo‘shiladi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYorliqsiz ko‘chatlarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →