☰ Mundarija · Ona tili

O‘timli va o‘timsiz fe’llar, nisbat shakllari

Darslar 24–27 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
25

Fe’l nisbatlari

Darslik: 41–42-betlar
MaqsadFe’l nisbatlarining beshta turini sanash va ma’nosini tushunish.
Yangi so‘zlar
nisbat · voicebajaruvchi · doerfe’l asosi · verb stemsupurmoq · to sweep
Tushuntirish

Bajaruvchining harakat yoki holatda qay darajada ishtirok etishini bildiruvchi fe’l shakllari nisbat shakllari deyiladi. Masalan, supurdi fe’lida bajaruvchi aniq; supurildi fe’lida bajaruvchi noma’lum; supurishdi fe’lida bajaruvchi bir nechta; supurtirdi fe’lida harakat boshqa shaxs vositasida bajarilgan. Nisbat qo‘shimchalari fe’l asosidan keyin qo‘shiladi. Fe’lning 5 ta nisbati bor: aniq, o‘zlik, majhul, orttirma, birgalik.

Namunalar
yoz: yozdi (aniq), yozildi (majhul), yozishdi (birgalik), yozdirdi (orttirma).
yuv: yuvdi (aniq), yuvindi (o‘zlik), yuvildi (majhul).
Sinfda faoliyat

«Nisbat kartochkalari»: bir fe’l asosiga turli nisbat qo‘shimchalarini bolalar qo‘shib, guruh bo‘lib shaklni o‘qiydi.

Mashq
1
Fe’lning nechta nisbati bor? Ularni ayting.
2
«Supurildi» fe’lida bajaruvchi qanday?
3
«Ochmoq» asosidan birgalik va orttirma shaklini yasang.
4
Nima uchun «supurtirdi» da harakat boshqa shaxs vositasida bajariladi?