ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

O‘timli va o‘timsiz fe’llar, nisbat shakllari

Darslar 24–27 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
26

Aniq nisbat

Darslik: 43-bet
MaqsadAniq nisbatdagi fe’lni va bajaruvchini topish.
Yangi so‘zlar
aniq nisbat · active voiceaniq bajaruvchi · definite doerega · subjectfe’l asosi · verb stem
Tushuntirish

Bajaruvchisi aniq bo‘lgan harakat yoki holatni bildirgan fe’l shakli aniq nisbat deyiladi. Aniq nisbatning maxsus qo‘shimchasi yo‘q: fe’l asosi o‘zi aniq nisbatni bildiradi (yozdi, ochdi, kuldi). Aniq nisbatdagi fe’lning bajaruvchisi gapda odatda ega bo‘lib keladi: Bola xat yozdi. Bunda bajaruvchi (bola) aytilgan. Barcha asos holidagi fe’llar, ya’ni boshqa nisbat qo‘shimchasini olmagan fe’llar, aniq nisbatda bo‘ladi.

Bolaega xatto‘ldiruvchi yozdikesim .
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Navbatchining hisobotida «Men sinf doskasini artdim» deb yozilgan, shuning uchun ishni kim bajargani ravshan bo‘ldi. Aniq bajaruvchi javobgarlikni ham ko‘rsatadi.

Kim ishlatadi

Hisobot yozuvchi ishning bajaruvchisini aniq ko‘rsatadi, murabbiy kim nima qilganini aytadi, jurnalist voqea qatnashchilarini nomlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun qilgan uchta ishingizni «Men …» bilan boshlanuvchi gaplar bilan ayting.

Namunalar
Ayol uyni supurdi. — bajaruvchi: ayol.
Dehqonlar paxta terdi. — bajaruvchi: dehqonlar.
Sinfda faoliyat

«Kim bajardi?»: o‘qituvchi gap o‘qiydi, bolalar bajaruvchini topib, aniq nisbatni tasdiqlaydi.

Mashq
1
Aniq nisbat qanday fe’l shakli?
2
Aniq nisbatdagi fe’lni toping: Aziz kitob o‘qidi.
3
Qaysi fe’l aniq nisbatda: ochdi yoki ochildi?
4
Nima uchun aniq nisbatning maxsus qo‘shimchasi yo‘q?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliYorliqsiz ko‘chatlarHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →