ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

So‘z yasovchi va shakl yasovchi qo‘shimchalar

Darslar 15–19 · 5 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
19

Mustahkamlash

Darslik: 32-bet
MaqsadMorfologiya bo‘limini takrorlash: so‘z tarkibi, qo‘shimchalar, tub va yasama so‘zlar.
Yangi so‘zlar
asos · stemso‘z yasovchi · word-buildershakl yasovchi · form-buildertub so‘z · root word
Tushuntirish

Morfologiya so‘zlarning grammatik ma’nosi va shakllarini o‘rganadi. So‘z asos va qo‘shimchalardan tuziladi. Qo‘shimchalar so‘z yasovchi va shakl yasovchi bo‘ladi; shakl yasovchilar lug‘aviy va sintaktik turlarga bo‘linadi. Tarkibida so‘z yasovchi bo‘lmagan so‘zlar tub, bo‘lgan so‘zlar yasama deyiladi. Qismlar tartibi: asos, so‘z yasovchi, lug‘aviy, sintaktik.

So‘z yasovchilug‘aviysintaktikShakl yasovchiQo‘shimchalar
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

O‘qiyotganda notanish uzun so‘zga duch kelgan bola uni qismlarga bo‘lib ko‘rdi. Asos va qo‘shimchalar ma’nosidan so‘zning umumiy ma’nosini taxmin qila oldi.

Kim ishlatadi

O‘qituvchi so‘zlarni qismlarga bo‘lishni o‘rgatadi, tarjimon notanish so‘zning ma’nosini taxmin qiladi, muharrir yasama so‘zlarni tekshiradi.

Bugun sinab ko‘ring

Bir uzun so‘zni do‘stingizga qismlarga bo‘lib ko‘rsating va u ma’nosini topa olishini tekshiring.

Namunalar
fidoasos+korso‘z yasovchi+likso‘z yasovchi
ozchilik = oz + -chilik; zargar = zar + -gar; fidokorlik = fido + -kor + -lik.
bayramlarga = bayram + -lar + -ga (ikkalasi shakl yasovchi).
Sinfda faoliyat

«Morfologiya estafetasi»: jamoalar navbat bilan doskaga chiqib, berilgan so‘zni qismlarga ajratadi va qismlar turini yozadi.

Mashq
1
So‘z yasovchi qo‘shimchalarni toping: -ni, -dor, -lar, -zor.
2
«Bilimdonlarimiz» so‘zini qismlarga ajrating va turini ayting.
3
Qaysi so‘z yasama: daftar, daftarlar, daftarchi?
4
Lug‘aviy va sintaktik shakl yasovchilarning farqini tushuntiring.
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliUstozlar kuni sovg‘asiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →