So‘z tarkibida tartib
So‘zning ma’noli qismlari ma’lum tartibda joylashadi: asos + so‘z yasovchi + lug‘aviy shakl yasovchi + sintaktik shakl yasovchi. Avval yangi so‘z yasaladi, keyin uning shakli o‘zgaradi, eng oxirida so‘z boshqa so‘zga bog‘lanadi. Sintaktik shakllar ichida egalik odatda kelishikdan oldin keladi. Bu tartibni buzib bo‘lmaydi: bog‘bonlarimizga to‘g‘ri, bog‘bonimizlarga yoki bog‘gabonlar noto‘g‘ri.
Bu tartibni kundalik gapda o‘ylab o‘tirmaymiz: ona tilida so‘zlovchi uni quloq bilan sezadi. Chet tilini o‘rganayotgan kishi qo‘shimchalarni aralashtirsa, so‘z g‘alati eshitiladi va biz xatoni darrov sezamiz.
Chet tili o‘qituvchisi qo‘shimchalar tartibini tushuntiradi, til dasturlarini yaratuvchi shakllarni to‘g‘ri tahlil qilishni o‘rgatadi, lug‘at tuzuvchi so‘z shakllarini tartib bilan beradi.
Bir so‘zga uchta qo‘shimcha qo‘shib ayting, so‘ng ularni aralashtirib ayting va qaysi biri quloqqa tabiiy tuyulishini sezing.
«Qismlarni tartibga sol»: aralash qismlar yozilgan kartochkalarni (-ga, bog‘, -lar, -bon) bolalar to‘g‘ri tartibda teradi.