128
Sifat, son, ravish bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlash
Darslik: 190–191-betlar
MaqsadSifat, son va ravish bo‘yicha o‘tilganlarni takrorlash.
Yangi so‘zlar
sifat · adjectiveson · numeralravish · adverb
Tushuntirish
Sifat narsa belgisini bildirib, qanday? so‘rog‘iga javob beradi; darajalari: oddiy, qiyosiy (-roq), orttirma (juda, qop-qora), ozaytirma (sal, -ish). Son miqdor va tartibni bildiradi: miqdor sonlar oltita (sanoq, dona, chama, taqsim, jamlovchi, kasr), tartib sonlar -(i)nchi bilan yasaladi. Sondan keyingi otga -lar qo‘shilmaydi: besh kitob. Ravish harakat belgisini bildirib, qanday? qachon? qayerda? qancha? so‘roqlariga javob beradi; turlari: holat, payt, o‘rin, miqdor-daraja, maqsad-sabab. Juft va takroriy sifat hamda ravishlar chiziqcha bilan yoziladi: past-baland, birma-bir.
Namunalar
Sap-sariq limon sal nordon, beshinchi qatorda ichkarida turibdi.
Ikkitadan olma olib, tez qaytdik.
Sinfda faoliyat
«Uch ustun»: sifat, son va ravishdan iborat jadval to‘ldiring: har bir turdan bittadan so‘z yozing.
Mashq
1
Qaysi so‘z sifat, son, ravish: kuchli, beshinchi, ertaga?
Kuchli — sifat; beshinchi — son; ertaga — ravish.
2
«Yashil» sifatini orttirma va ozaytirma darajada yozing.
Yam-yashil, yashilroq (qiyosiy); ozaytirma: sal yashil.
3
«Besh» sonidan dona, taqsim va tartib son yasang.
Beshta, beshtadan, beshinchi.
4
Nima uchun «ko‘p o‘qidi» da «ko‘p» ravish?
Chunki u fe’lga bog‘lanib, miqdor-darajani bildiradi.