Taqsim son, uning yasalishi
Narsalarning miqdorini taqsimlab ko‘rsatadigan sonlar taqsim sonlar deyiladi. Ular -tadan qo‘shimchasi bilan hosil bo‘ladi: bittadan, ikkitadan, beshtadan, o‘ntadan. Taqsim son «hammasiga bir xil miqdorda» degan ma’no beradi: «O‘quvchilarga ikkitadan daftar berildi» — har bir o‘quvchiga ikkita. Taqsim sonlar ko‘pincha «har» so‘zi bilan keladi: har bir bolaga uchtadan olma. Qo‘shimcha songa qo‘shib yoziladi va chiqish kelishigi qo‘shimchasiga o‘xshash ko‘rinadi, lekin bu yerda taqsimlashni bildiradi.
| Sanoq son | Dona son | Taqsim son |
|---|---|---|
| to‘rt | to‘rtta | to‘rttadan |
| yetti | yettita | yettitadan |
Sinf yig‘inida ish teng bo‘linadi: «Har bir guruh oltitadan rasm chizsin, to‘rttadan matn yozsin». Taqsim son «hammaga baravar» ma’nosini bir so‘zda beradi va hech kim ortiqcha yoki kam ishlamaydi.
Tashkilotchi ishni guruhlarga teng taqsimlaydi, murabbiy mashqlarni jamoalarga bo‘ladi, kutubxonachi kitoblarni javonlarga baravar joylaydi.
Xayolan o‘n ikkita narsani uch kishiga teng bo‘ling va gapni taqsim son bilan ayting.
«Tarqat»: sinfdagi ob’ektlarni (daftar, qalam) bolalarga bittadan, ikkitadan taqsimlab, gaplar tuzing.