113
Taqsim son, uning yasalishi
Darslik: 168–169-betlar
MaqsadTaqsim sonlarni yasash va qo‘llash.
Yangi so‘zlar
taqsim son · distributive numeral-tadan · -tadan (each)har · each
Tushuntirish
Narsalarning miqdorini taqsimlab ko‘rsatadigan sonlar taqsim sonlar deyiladi. Ular -tadan qo‘shimchasi bilan hosil bo‘ladi: bittadan, ikkitadan, beshtadan, o‘ntadan. Taqsim son «hammasiga bir xil miqdorda» degan ma’no beradi: «O‘quvchilarga ikkitadan daftar berildi» — har bir o‘quvchiga ikkita. Taqsim sonlar ko‘pincha «har» so‘zi bilan keladi: har bir bolaga uchtadan olma. Qo‘shimcha songa qo‘shib yoziladi va chiqish kelishigi qo‘shimchasiga o‘xshash ko‘rinadi, lekin bu yerda taqsimlashni bildiradi.
Namunalar
Har bir o‘quvchiga ikkitadan qalam berdik.
Qatorlarga beshtadan stul qo‘ydik.
Sinfda faoliyat
«Tarqat»: sinfdagi ob’ektlarni (daftar, qalam) bolalarga bittadan, ikkitadan taqsimlab, gaplar tuzing.
Mashq
1
Taqsim son qanday qo‘shimcha bilan yasaladi?
-tadan.
2
Yasang: bir, uch, o‘n.
Bittadan, uchtadan, o‘ntadan.
3
Gapni tugallang: «Har bir bolaga ... olma berdim».
Masalan: uchtadan.
4
Nima uchun «ikkitadan daftar» deymiz, «ikkita daftar» emas?
Chunki -tadan har biriga ikkitadan taqsimlanganini bildiradi; ikkita esa umumiy miqdor.