112
Jamlovchi son, uning yasalishi
Darslik: 167-bet
MaqsadJamlovchi sonlarni yasash va yozish.
Yangi so‘zlar
jamlovchi son · collective numeral-ov · -ov (all of the)-ala · -ala (both, all)
Tushuntirish
Narsalarning miqdorini jamlab ko‘rsatadigan sonlar jamlovchi sonlar deyiladi. Ular -ov, -ala, -ovlon qo‘shimchalari bilan hosil bo‘ladi: ikkov, ikkala, ikkovlon; uchov, uchala; beshov, beshala. Bu qo‘shimchalar faqat ikkidan o‘ngacha bo‘lgan sonlarga qo‘shiladi. Unli bilan tugagan sonlarga qo‘shilganda asosdagi i unlisi tushib qoladi: ikki+ov = ikkov, olti+ala = oltala. Jamlovchi son otning o‘rniga ham keladi: «Ikkala o‘rtog‘im keldi», «Uchovimiz bordik». Bu qo‘shimchalar o‘zakka qo‘shib yoziladi.
Namunalar
Ikkala o‘rtog‘im ham keldi.
Beshovlon sayohatga chiqdik.
Sinfda faoliyat
«Jamla»: 2 dan 10 gacha sonlarga -ov yoki -ala qo‘shing va gaplarda ishlating.
Mashq
1
Jamlovchi son nimani bildiradi?
Narsalarning miqdorini jamlab ko‘rsatadi.
2
Yasang: ikki, uch, olti (-ov va -ala).
Ikkov, ikkala; uchov, uchala; oltov, oltala.
3
Jamlovchi sonlar qaysi sonlardan yasaladi?
Ikkidan o‘ngacha bo‘lgan sonlardan.
4
Nima uchun «ikki+ov» «ikkov» bo‘ladi?
Unlidan keyin qo‘shimcha qo‘shilganda asosdagi oxirgi i tushib qoladi.