78
Shaxs otlari
Darslik: 120-bet
MaqsadShaxs otlarini aniqlash va guruhlash.
Yangi so‘zlar
shaxs oti · person nounkasb · professionqarindosh · relative
Tushuntirish
Kim? so‘rog‘iga javob bo‘lib, odamni bildiruvchi otlar shaxs otlari deyiladi. Ular kasb-hunar (shifokor, o‘qituvchi, quruvchi), qarindoshlik (ona, aka, buvi), millat va xalq (o‘zbek, qozoq, rus), jins va yosh (qiz, o‘g‘il bola, chol) kabi guruhlarga bo‘linadi. Shaxs oti atoqli ham, turdosh ham bo‘ladi: Dilshod — atoqli, bola — turdosh. Millat nomlari kichik harf bilan yoziladi: o‘zbek, tojik, ingliz. Shaxs otlari ko‘plik, egalik va kelishik qo‘shimchalarini oladi: shifokorlar, onamga, o‘qituvchining.
Namunalar
Akam quruvchi, opam shifokor.
Sinfimizda o‘zbek, rus va qoraqalpoq o‘quvchilar o‘qiydi.
Sinfda faoliyat
«Kim bo‘lasan?»: har bir bola bir kasbni aytadi; sinf shu so‘zni «kim?» so‘rog‘iga javob bo‘lishini tekshiradi va ko‘plik shaklini aytadi.
Mashq
1
Shaxs otlari qaysi so‘roqqa javob bo‘ladi?
Kim? so‘rog‘iga.
2
Qaysilari shaxs oti: stol, buvi, shifokor, daryo, qiz?
Buvi, shifokor, qiz.
3
To‘g‘ri yozing: O‘ZBEK, Tojik, rus (millat nomlari).
o‘zbek, tojik, rus — kichik harf bilan.
4
Nima uchun «Dilshod» ham, «bola» ham shaxs oti, lekin turi har xil?
Ikkalasi odamni bildiradi; Dilshod — bitta aniq shaxs nomi (atoqli), bola — umumiy nom (turdosh).