Turdosh otlar
Bir turdagi shaxs, narsa va hodisalarning umumiy nomini bildiradigan otlar turdosh otlar deyiladi. «Kitob», «shahar», «o‘quvchi», «yomg‘ir» shunday so‘zlar. Turdosh otlar bir turdagi ko‘p narsaga nisbatan qo‘llanadi, shuning uchun ularni sanash va ko‘plik shaklida qo‘llash mumkin: uchta kitob, shaharlar. Ular gap boshida kelmasa, kichik harf bilan yoziladi. Atoqli ot esa yagona narsani ajratib ko‘rsatadi: Toshkent, Navoiy. Turdosh so‘z nom sifatida ishlatilsa, atoqli otga aylanadi va qo‘shtirnoq hamda bosh harf bilan yoziladi: «Vatan» gazetasi.
| Turdosh | Atoqli | |
|---|---|---|
| Misol | tog‘ | Chimyon |
| Ma’nosi | bir turdagi ko‘p narsa | yagona nom |
| Imlo | kichik harf | bosh harf |
Haydovchiga «Shaharga boramiz» desangiz, qaysi shahar ekani noma’lum; «Qarshiga boramiz» desangiz, aniq. Turdosh ot umumiy turni, atoqli ot esa bitta aniq joyni ko‘rsatadi.
Dasturchi qidiruv maydoniga umumiy so‘z kiritsa minglab natija chiqadi, aniq nom kiritsa bir nechtasi; kutubxona bazasi xodimi shunga qarab so‘zlarni ajratadi.
Bitta umumiy so‘zni ayting (masalan, «maktab») va uning bitta aniq nomini toping. Qaysi biri bosh harf bilan boshlanadi?
«Turdosh yoki atoqli?»: sinfda o‘nta so‘z ayting; o‘rtog‘ingiz har birining turini aytadi va sababini izohlaydi.