ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Kelasi zamon va mayl shakllari

Darslar 60–63 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
63

Buyruq-istak mayli

Darslik: 97–98-betlar
MaqsadBuyruq-istak mayli shakllarini yasash.
Yangi so‘zlar
buyruq-istak mayli · imperative-optative mood-ay, -ayin · 1st person singular suffixes-sin · 3rd person suffix-aylik · 1st person plural suffix
Tushuntirish

Harakatni bajarish yoki bajarmaslik haqidagi buyruq, istak, iltimos, maslahat ma’nolarini bildirgan fe’l shakli buyruq-istak mayli deyiladi. Uning qo‘shimchalari: -(a)y, -(a)yin (I shaxs birlik: boray, borayin), -(a)ylik (I shaxs ko‘plik: boraylik), -gin (-kin, -qin) va -(i)ng (II shaxs birlik: borgin, boring), -(i)nglar (II shaxs ko‘plik: boringlar), -sin (III shaxs: borsin). Masalan: Men o‘qiyin. Qani, boraylik. Siz o‘qing. Ular kelsin. Fe’l asosining o‘zi ham II shaxs birlikda buyruq bildiradi: Bor! O‘qi!

ShaxsQo‘shimchaMisol
I birlik-(a)y, -(a)yinkutay, kutayin
I ko‘plik-(a)ylikkutaylik
II birlik-gin (-kin, -qin), -(i)ngkutgin, kuting
II ko‘plik-(i)nglarkutinglar
III shaxs-sinkutsin
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Guruh ishida bir bola «Bu ishni men boshlay» dedi, boshqasi «Birga qilaylik» dedi. Va’da va taklif fe’lning shu shakli bilan bildirildi.

Kim ishlatadi

Murabbiy jamoani birgalikda ishlashga chaqiradi, rahbar taklif kiritadi, o‘qituvchi sinfni faollikka undaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Do‘stingizga xushmuomalalik bilan birgalikda biror ishni (masalan, dars tayyorlashni) taklif qiling.

Namunalar
Men yozay. Biz yozaylik. Sen yoz. Siz yozing. Ular yozsin.
Siz, bolalar, o‘qinglar!
Sinfda faoliyat

«Buyruq o‘yini»: bir bola buyruq beradi (Turing!), boshqalar bajaradi; keyin shaxsni o‘zgartirib (tursin, turaylik) takrorlanadi.

Mashq
1
Buyruq-istak maylining III shaxs qo‘shimchasi qaysi?
2
«Bormoq» fe’lidan buyruq-istak shaklini yasang: men, biz, sen, siz, ular.
3
«O‘qimoq» fe’lidan II shaxs ko‘plik shaklini yasang.
4
Nima uchun «Boraylik!» gapi taklif ma’nosini beradi?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliStoldagi Oy modeliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →