ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Kelasi zamon va mayl shakllari

Darslar 60–63 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
61

Mayl shakllari

Darslik: 95-bet
MaqsadFe’lning uch mayl shaklini bilish.
Yangi so‘zlar
mayl · moodxabar mayli · indicative moodbuyruq-istak mayli · imperative-optative moodshart mayli · conditional mood
Tushuntirish

Fe’l ifodalagan harakat-holat haqidagi xabar, buyruq-istak yoki shart ma’nolarini bildiruvchi shakllar mayl shakllari deyiladi. Fe’lning uchta mayl shakli bor: xabar mayli (keldi, keladi), buyruq-istak mayli (kel, kelsin, keling) va shart mayli (kelsa). Xabar mayli harakat haqida xabar beradi; buyruq-istak mayli buyuradi, iltimos qiladi, istak bildiradi; shart mayli harakat boshqa harakat uchun shart ekanini bildiradi: Kelsa, gaplashamiz.

MaylMa’nosiMisol
xabarxabar, darakchizdi, chizadi
buyruq-istakbuyruq, iltimos, istakchiz, chizsin
shartboshqa harakat uchun shartchizsa
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Kutubxona eshigida «Marhamat, kiring» (taklif), «Ovoz chiqarmang» (iltimos) va «Kitob olsangiz, nomini daftarga yozing» (shart) deb yozilgan. Uch xil maylni farqlagan bola nima qilish kerakligini darrov tushundi.

Kim ishlatadi

Qoidalar tuzuvchi buyruq va shartni aniq yozadi, murabbiy ko‘rsatma beradi, tarjimon buyruq va taklifni farqlaydi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun eshitgan bir iltimos yoki taklifni eslang va u buyruq, istak yoki shartdan qaysi biri ekanini ayting.

Namunalar
Xabar: U maktabga bordi. Buyruq-istak: Maktabga bor! Shart: Maktabga borsa, bilib oladi.
Mayl: xabar — kelmoqda; buyruq — kelsin; shart — kelsa.
Sinfda faoliyat

«Qaysi mayl?»: o‘qituvchi gap aytadi, bolalar uchta kartochkadan (xabar, buyruq-istak, shart) birini ko‘taradi.

Mashq
1
Fe’lning nechta mayli bor? Ayting.
2
Qaysi mayl: kelsa, keldi, kelsin?
3
«Yozmoq» fe’lidan uch maylda shakl yasang (III shaxs).
4
Nima uchun «Kelsa, gaplashamiz» shart maylida?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliStoldagi Oy modeliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →