ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

Kelasi zamon va mayl shakllari

Darslar 60–63 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
62

Xabar mayli

Darslik: 96-bet
MaqsadXabar maylini bilish va gapda ajratish.
Yangi so‘zlar
xabar mayli · indicative moodxabar · report, statementdaraka · news, statementbo‘lishsizlik · negation
Tushuntirish

Harakat va holatning bajarilishi yoki bajarilmasligi haqidagi xabar, darakni bildiruvchi fe’l shakli xabar mayli deyiladi. Xabar maylining maxsus qo‘shimchasi yo‘q: zamon va shaxs-son qo‘shimchalarini qabul qilgan fe’llar xabar maylidagi fe’llar sanaladi. Masalan: keldi, kelyapti, keladi, kelibdi. Xabar mayli bo‘lishli yoki bo‘lishsiz bo‘ladi: keldi — kelmadi. Gapning kesimi ko‘pincha xabar maylidagi fe’l bilan ifodalanadi, shuning uchun u eng ko‘p uchraydi.

kelasos+mabo‘lishsizlik+dizamon
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Maktab o‘simlik kuzatuvi daftarida bola «Urug‘ unib chiqdi» va «Ikkinchisi unmadi» deb yozdi. Xabar mayli nima bo‘lgani yoki bo‘lmaganini ravshan aytadi.

Kim ishlatadi

Jurnalist faktlarni xabar qiladi, olim natijalarni qayd etadi, bayonnoma yurituvchi bo‘lib o‘tganini yozadi.

Bugun sinab ko‘ring

Bugun bo‘lgan uchta faktni oddiy xabar sifatida ayting.

Namunalar
Dehqonlarega paxtato‘ldiruvchi terdikesim .
Dehqonlar paxta terdi. Ular paxta termadi.
Qushlar uchib ketyapti. Bahor keladi.
Sinfda faoliyat

«Xabar bering»: bolalar kuni haqida bo‘lishli va bo‘lishsiz xabar gaplarni navbat bilan aytadi.

Mashq
1
Xabar mayli nimani bildiradi?
2
Xabar maylidagi fe’lni toping: Bola kitob o‘qiyapti.
3
«Bordi» fe’lining bo‘lishsiz shaklini yozing.
4
Nima uchun xabar maylining maxsus qo‘shimchasi yo‘q deymiz?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliStoldagi Oy modeliHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →