ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
Hafta hikoyasi6-sinf · 17-hafta

Stoldagi Oy modeli

🎯 Missiya: Stoldagi modelda birinchi chorak belgisini qayerga qo‘yamiz va nega?

Dushanba

Sinf rahbariQishki ta’tildan keyingi birinchi hafta, 6-B! Fizika va tabiiy fanlar o‘qituvchilari «Oy fazalari» loyihasini berdi: tokchada Oy modeli quramiz.
MalikaMen bosh bo‘laman. Modelda lampa — Quyosh, to‘p — Oy, Yer — kuzatuvchining boshi. Ta’til paytida Oyni ga yozib bordim.
AnvarOy fazalari Quyosh, Yer va Oy joylashuviga bog‘liq. Oyning yoritilgan yarmi doim Quyoshga qaragan, biz esa uni turli burchakdan ko‘ramiz.
Zarinada Oy Quyosh bilan Yer orasida: yoritilmagan tomoni bizga qaragan. da esa Yer Quyosh bilan Oy orasida.
Jasurda yarim Oy ko‘rinadi: Oy Yer–Quyosh chizig‘iga to‘g‘ri burchak ostida turadi.
Tabiiy fanlar

Qulf 1: Oy fazalari kundaligi

Topshiriq: Yangi oyda Oy qayerda turadi?

🔑 Kalit: Oy fazasi Quyosh–Yer–Oy joylashuviga bog‘liq: yangi oy — Quyosh va Yer orasida, chorak — to‘g‘ri burchak ostida.

AnvarRejani yozamiz. : «Ertaga masofani o‘lchaymiz, to‘pni qo‘yamiz».
ZarinaKelasi zamon qo‘shimchalari -a, -y, -(a)r: undoshdan keyin -a: «boraman», unlidan keyin -y: «o‘qiyman».
JasurMayl: — «to‘pni qo‘y!», «boraylik»; — «lampa yaqin bo‘lsa, soya kichik».
MalikaXabar mayli esa oddiy xabar: «Lampa yonmoqda», «Kelmadi».
Ona tili

Qulf 2: Ertaga o‘lchaymiz

Topshiriq: «Lampa yaqin bo‘lsa» qaysi mayl?

Seshanba

MalikaStolda doira yasaymiz. Yer–Oy masofasi 384 000 km. Uni stolga sig‘dirish uchun kerak.
Anvar 1 : 1 000 000 000 olamiz. 1 km = 100 000 sm, demak 384 000 km = 38 400 000 000 sm.
ZarinaBo‘lamiz: 38 400 000 000 : 1 000 000 000 = 38,4. Stolda masofa 38,4 sm, ya’ni 1 sm = 10 000 km.
Stol eni 1 m — doira radiusi 38,4 sm, diametri 76,8 sm. Sig‘adi!
JasurGeografik xaritalarda ham shunday: «1 sm = 500 km» — nomli masshtab, sonli ko‘rinishi 1 : 50 000 000.
Tabiiy fanlarMatematika

Qulf 3: Yerdan Oygacha 38,4 sm

Topshiriq: Masshtab 1 : 50 000 000 da xaritada 1 sm necha km?

🔑 Kalit: Masshtab 1 : 1 000 000 000 da Yer–Oy masofasi stolda 38,4 sm (1 sm = 10 000 km).

ZarinaYerni son o‘qining boshiga (0) qo‘yamiz. Quyosh lampasi tomon musbat yo‘nalish.
JasurYangi oy nuqtasi +38,4, to‘lin oy nuqtasi −38,4. Bular : a va −a.
AnvarIkkalasi koordinata boshidan bir xil da: |38,4| = |−38,4| = 38,4.
MalikaNolning qarama-qarshisi — yana nol, −(−a) = a.
Matematika

Qulf 4: Qarama-qarshi nuqtalar

Topshiriq: |−38,4| nimaga teng?

🔑 Kalit: Yangi oy +38,4 va to‘lin oy −38,4 sm qarama-qarshi nuqtalar: Yerdan bir xil masofada.

Chorshanba

JasurTo‘pni uzun ingichka tayoqqa qo‘ysak, ag‘dariladi. Nega?
MalikaHar bir jismda bor. Muntazam shaklda u geometrik markazda. Markaz past va keng bo‘lsa, .
ZarinaRichag ham bor: va M = F · l. Muvozanatda chap va o‘ng momentlar teng.
AnvarMasalan, 2 N kuch 3 dm yelkada 6 N·dm beradi; 3 N kuch 2 dm yelkada ham 6.
Demak ushlagich: keng yog‘och taglik, kalta tayoq. Massa markazi past bo‘ladi.
Fizika

Qulf 5: To‘p ushlagichi

Topshiriq: Qaysi ushlagich turg‘unroq?

🔑 Kalit: Ushlagich turg‘un bo‘lishi uchun taglik keng, massa markazi past bo‘lishi kerak.

AzizI made pancakes with mum! First take two eggs and mix them with milk. Then add some flour.
MalikaAfter that put some oil in a pan. Finally fry the pancakes for two minutes. Sequence words: first, then, after that, finally.
AnvarWhere did pizza come from? It came from Italy. Come – came, but after did we use the base form: Where did it come from?
Ingliz tili

Qulf 6: Pancakes and pizza

Topshiriq: Qaysi tartib to‘g‘ri?

Payshanba

ZarinaTokchadagi o‘simliklar suvni bargdagi og‘izchalar orqali bug‘latadi: bu .
AnvarU ildizdan suv va tuzlarni tortadi, poyadan ko‘taradi va o‘simlikni qizib ketishdan saqlaydi, terlash kabi.
Malikalar ko‘p suv talab qiladi, kaktusga esa kam suv yetadi.
Botanika

Qulf 7: Deraza tokchasidagi o‘simliklar

Topshiriq: Suv bug‘latish o‘simlikka nima beradi?

JasurLoyiha hujjatiga model rasmi kerak. Qo‘yish: tugmasi, «Qurilma» yoki tayyor to‘plamdan.
AnvarRasm ni o‘zgartiramiz, bilan ortiqcha joyni olib tashlaymiz. Boshqalarning rasmini ko‘chirganda ni unutmaymiz.
ZarinaRuscha izoh: «Лампа — Солнце. Шар — Луна. Окно открыто.» Ot jinsi: «лампа» — ayol, «шар» — erkak, «окно» — o‘rta.
InformatikaRus tili

Qulf 8: Rasmli hujjat

Topshiriq: «Окно» qaysi jinsda?

Sinf rahbariModel yoniga uch xil «Bilasizmi?» kartochkasi osamiz: adabiyot, geografiya, tarix.
ZarinaAdabiyot: Said Ahmad 1920-yil 10-iyunda Toshkentda tug‘ilgan, 2007-yil 5-dekabrda vafot etgan. «Ufq» si va «Jimjitlik» romani bor.
JasurGeografiya: eng katta va eng chuqur. Mariana botig‘i shu yerda, «Olovli halqa» ham.
Anvarda minglab orol bor; quruqlik atigi 2 % ga yaqin, qolgani suv.
MalikaTarix: Qadimgi — Bolqon yarim orolining janubi. Uchdan bir qismi tog‘; eng baland — Olimp.
ZarinaShahar-davlat ning o‘z qo‘shini bor edi, uning asosi — lar, zich saflarda da jang qilgan.
AdabiyotGeografiyaTarix

Qulf 9: Model uchun izoh kartochkalari

Topshiriq: Yunonistonning eng baland tog‘i qaysi?

Juma

Sinf rahbariJuma. Stolga oxirgi belgilarni chizamiz. Birinchi chorak belgisi qayerga tushadi?
MalikaKalitlar: masshtab bo‘yicha doira radiusi 38,4 sm; yangi oy +38,4, to‘lin oy −38,4 Quyosh o‘qida; chorak — to‘g‘ri burchak ostida.
AnvarDemak chorak belgisi Quyosh o‘qiga perpendikulyar chiziqda, Yerdan 38,4 sm narida.
Jasur+38,4 yoki −38,4 belgilari esa yangi va to‘lin oy bo‘lardi. Uni chorak deb bo‘lmaydi.
To‘pni keng taglikli ushlagichga qo‘ydik. Chiroqni yoqdik: boshimiz o‘rnidan qaraganda to‘pning yarmi yorqin ko‘rindi — birinchi chorak! 🌓
Tabiiy fanlarFizika

Qulf 10: Qaror: chorak belgisi

Topshiriq: Nega +38,4 belgisi chorak emas?

Bir haftani bir hikoyada takrorlading!

Bu hikoya 11 ta fanni birlashtirdi.

MatematikaOna tiliIngliz tiliTabiiy fanlarInformatikaAdabiyotBotanikaFizikaGeografiyaRus tiliTarix

0 / 13 yulduz

Jamoa hisoboti

Oy modeli: chorak belgisi

Savol: stoldagi Oy modelida birinchi chorak belgisi qayerga tushadi? Yer–Oy masofasi 384 000 km, masshtab 1 : 1 000 000 000, shuning uchun doira radiusi 38,4 sm. Yangi oy +38,4, to‘lin oy −38,4 sm — qarama-qarshi nuqtalar Quyosh o‘qida. Chorak Quyosh o‘qiga to‘g‘ri burchak ostida. To‘pni turg‘un ushlagichga qo‘ydik.

— 6-B jamoa

Topilgan kalitlar

  1. Oy fazasi Quyosh–Yer–Oy joylashuviga bog‘liq: yangi oy — Quyosh va Yer orasida, chorak — to‘g‘ri burchak ostida.
  2. Masshtab 1 : 1 000 000 000 da Yer–Oy masofasi stolda 38,4 sm (1 sm = 10 000 km).
  3. Yangi oy +38,4 va to‘lin oy −38,4 sm qarama-qarshi nuqtalar: Yerdan bir xil masofada.
  4. Ushlagich turg‘un bo‘lishi uchun taglik keng, massa markazi past bo‘lishi kerak.

Yulduzli savollar

  1. Masshtab 1 : 100 000 000 da xaritada 1 sm necha km?

  2. Qaysi sonning moduli 7?

  3. O‘ylab ko‘r: to‘lin oyda Oy qayerda bo‘ladi?

Hikoyadagi darslar