ReklamaBrendingiz shu yerda bo‘lishi mumkinBrendingiz shu yerdaDarslab’ning har bir sahifasida · o‘quvchilar, ota-onalar va o‘qituvchilarinfo@darslab.comNarxlarni bilishNarxlarinfo@darslab.com
☰ Mundarija · Ona tili

O‘tgan, hozirgi zamon shakllari va to‘liqsiz fe’l

Darslar 56–59 · 4 ta dars · N. Mahmudov, A. Nurmonov, A. Sobirov, D. Nabiyeva. Ona tili 6-sinf. «Tasvir» nashriyot uyi, 2017 (4-nashr)
59

Hozirgi zamon shakllarining talaffuzi va imlosi

Darslik: 92-bet
MaqsadHozirgi zamon qo‘shimchalarining talaffuzi va imlosini bilish.
Yangi so‘zlar
-yotir · suffix after a vowel-ayotir · suffix after a consonanttalaffuz · pronunciationimlo · spelling
Tushuntirish

-yotir, -yotib shakllari unli bilan tugagan fe’l asoslariga qo‘shiladi: o‘qiyotir, ishlayotib. -ayotir, -ayotib shakllari esa undosh bilan tugagan asoslarga qo‘shiladi: kelayotir, yozayotib. -yap shakli undosh bilan tugagan asoslarga qo‘shilib, aytilishda -ayap bo‘lsa ham, yozuvda -yap yoziladi: kelyapti («kelayapti» deb aytiladi), yozyapti, boryapti. Unli bilan tugagan asosda ham -yap: o‘qiyapti, ishlayapti. Bu qoidani eslab qolish uchun: yozuvda -yap, aytilishda ba’zan -ayap.

Asos oxiriQo‘shimchaMisol
unli-yotir, -yotibsayla — saylayotir, saylayotib
undosh-ayotir, -ayotibkut — kutayotir, kutayotib
unli yoki undosh-yap (yozuvda)kutyapti, saylayapti
💡 Hayotda qayerda kerak?
Hayotdan misol

Telefonda xabar yozayotgan bola «ketayapman» deb aytilsa ham, «ketyapman» deb to‘g‘ri yozdi. Aytilishi va yozilishi farq qilganda qoida yordam beradi.

Kim ishlatadi

Muharrir matn imlosini tekshiradi, diktant o‘qituvchisi imloni baholaydi, imlo tekshirgich dasturini tuzuvchi qoidalarni dasturga kiritadi.

Bugun sinab ko‘ring

Hozirgi zamondagi bitta fe’lni aytilishicha va qoida bo‘yicha qanday yozilishini ayting: ikkalasi bir xilmi?

Namunalar
kel+yapti = kelyapti; bor+yapti = boryapti; yoz+yapti = yozyapti.
o‘qi+yotir = o‘qiyotir; kel+ayotir = kelayotir.
Sinfda faoliyat

«Qaysi imlo?»: o‘qituvchi so‘zni aytadi (kelayapti), bolalar yozuvdagi shaklni (kelyapti) yozadi va qoidani ayta oladi.

Mashq
1
To‘g‘ri yozing: kelayapti, boryapti, yozayapti.
2
«O‘qi» va «kel» asoslariga -(a)yotir qo‘shing.
3
«Ishla» asosidan hozirgi zamon shaklini -yotib bilan yasang.
4
Nima uchun «kelyapti» deb yoziladi, «kelayapti» deb emas?
Hafta hikoyasi · Xorazmiy usuliHovlidagi ob-havo punktiHaftani yakunla: shu haftaning barcha fanlari bitta hikoyadaO‘qish →